19.7.09

Ο ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 6

.
Ο Μητρόπουλος έμοιαζε με φανατικό που έχει πουλήσει την ψυχή του στη μουσική και διηύθυνε την ορχήστρα σαν δαιμονισμένος. Φαλακρός, λυγερός και λιπόσαρκος, εμφανίστηκε από τα πλάγια της σκηνής, προχώρησε προς την εξέδρα με το χαλαρό βάδισμα του επαγγελματία πεζοπόρου και άπλωσε τα μακριά του χέρια με τα λεπτά δάχτυλα του πιανίστα σε μια υπνωτική κίνηση.
Με το πρώτο μέτρο άρχισε να μαστιγώνει αλύπητα τον αέρα με τα γυμνά του χέρια, αποκαλύπτοντας ένα αλλόκοτο ρεπερτόριο από μανιασμένες κινήσεις, μορφασμούς και γκριμάτσες, μεταδίδοντας έτσι μια πλειάδα αισθημάτων, απ’ τον τρόμο μέχρι την έκταση. Η παλλόμενη σιλουέτα του και οι αιωρούμενες γροθιές του έδιναν την εικόνα ανθρώπου που σειόταν σε μια αλλόκοτα ζωηρή και ρυθμική μορφή σπασμωδικής παράλυσης. Λες και η μουσική ήταν ηλεκτρικό ρεύμα που περνούσε μέσα απ’ το σώμα του κάνοντάς το να τινάζεται και να δονείται.
[Ήταν] μουσική τόσο αιματώδης, μυώδης και νευρώδης, ώστε έμοιαζε ζωντανή και απτή και μετέφερε τις αλάνθαστες και λεπτές αποχρώσεις μεγάλου στοχασμού και αναλλοίωτου πνεύματος.
John Sherman (Minneapolis Star, 29-1-1937)

William R. Trotter: Ο ιεροφάντης της μουσικής. Η ζωή του Δημήτρη Μητρόπουλου (Ποταμός, 2000)

Ο ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 5

Image Hosted by ImageShack.us
.
(…) η εντύπωση που αποκομίζει κανείς διαβάζοντας τις δεκάδες συνεντεύξεις των μουσικών είναι ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός του μαέστρου δεν αποτελούσε μυστικό για τα μέλη της Φιλαρμονικής και ότι συνέβαλε σημαντικά στη σταδιακή υπονόμευση του κύρους του Μητρόπουλου.
Στη Μιννεάπολη δεν φαίνεται να είχαν προκύψει προβλήματα, για τον απλό λόγο ότι, προφανώς, ο μαέστρος απείχε από κάθε ερωτική επαφή τους μήνες που ζούσε εκεί, και ενέδιδε πολύ σπάνια, μόνον κατά τη διάρκεια των περιοδειών σε άλλες πόλεις. Πολλοί γνώριζαν ή απλώς υποψιάζονταν ότι ο Μητρόπουλος ήταν ομοφυλόφιλος, αλλά, εφ’ όσον δεν υπήρχε κάποια εξωτερική εκδήλωση αυτού του τρόπου ζωής, ούτε σκάνδαλα τα οποία αποκαλύπτονταν ή κουκουλώνονταν, δεν απιτούσε και μεγάλη προσπάθεια να παραστήσει κανείς πως το γεγονός ότι ο μαέστρος ήταν εργένης ήταν απλώς επακόλουθο της ασκητικής αφοσίωσής του στην τέχνη. Δεδομένου του γενικού επιπέδου σεξουαλικής εκζήτησης που επικρατούσε στις μεσοδυτικές πολιτείες κατά τη δεκαετία του 1940 είναι αμφίβολο κατά πόσον το μεγαλύτερο μέρος του ακροατηρίου της Μιννεάπολης αφιέρωσε δεύτερη σκέψη στο θέμα. Στο σκληρό, όμως, και εξεζητημένο περιβάλλον της Νέας Υόρκης αυτή η υπεκφυγή περί αφοσίωσης στην τέχνη δεν πρέπει να έπεισε πολλούς για μεγάλο διάστημα.
Από τη στιγμή που η αντίληψη ότι ο Μητρόπουλος ήταν ομοφυλόφιλος άρχισε να εγκαθίσταται στη συλλογική φαντασία της ορχήστρας, είχε ανοίξει ο δρόμος για τις αναπόφευκτες υπερβολικές πιθανολογίες, τα σκουντήματα στα κρυφά, τα αστεία, τη διασπορά φημών και τη διόγκωσή τους σε γκροτέσκο βαθμό. Ακόμη και οι κριτικοί μπήκαν στον χορό, όχι βέβαια στα άρθρα τους. Ο Winthrop Sargent, ο πανίσχυρος κριτικός του περιοδικού The New Yorker, συνήθιζε να λέει σε όποιον καθόταν να τον ακούσει ότι «ο Μητρόπουλος είχε “πάρει” όλους τους γκρουμ του ξενοδοχείου Great Northern», μια χαλκευμένη διάδοση που, εκτός από κακοήθης, ήταν και πέρα για πέρα αναληθής.
Στο σημείο αυτό διαπιστώνει κανείς μια τρομερή ειρωνεία, μια και το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των σεξουαλικών ορμών του μαέστρου διοχετευόταν την εποχή εκείνη, όπως και ανέκαθεν, στη μουσική δημιουργία. Σ’ αυτές τις υπερβατικές στιγμές αγνής καλλιτεχνικής κοινωνίας με τις ορχήστρες που διηύθυνε έφθανε σε μια σχεδόν μυστικιστική κατάσταση ερωτικής χάρης. Οι στιγμές εκείνες ήταν τόσο γεμάτες από παραγωγική ένταση κι απελευθερωτική ενέργεια, ώστε, κατά μία πολύ πραγματική έννοια, ήταν πνευματικοί οργασμοί.
Υπήρξε πάντα πολύ ειλικρινής σχετικά με το σεξουαλικό στοιχείο στη διεύθυνση ορχήστρας φέρνοντας συχνά σε έντονη αμηχανία τους δημοσιογράφους που του έπειρναν συνέντευξη, ειδικά όσους του μιλούσαν μπροστά σε ανοικτό μικρόφωνο για το ραδιόφωνο. «Πρέπει να κάνεις έρωτα με τους μουσικούς» του άρεσε να λέει, μια μεταφυσική σύλληψη η οποία ερχόταν σε άμεση σύγκρουση με την καθαρά φαλλοκρατική παράδοση της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης. Το έκανε ακόμη και μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, όταν δήλωσε στον Edward R. Murrow πως, όταν διηύθυνε, προσπαθούσε να «φτάσει στην ψυχή του μουσικού-με ερωτικό τρόπο- ή μάλλον, κάτι περισσότερο, να φτάσει και ν’ αδράξει την αγάπη του». Εύκολα μπορεί να φανταστεί κανείς την αντίδραση των «σκληρών» της ορχήστρας ακούγοντας κάτι τέτοιο να λέγεται στην τηλεόραση.
Ο Μητρόπουλος δεν ήταν ποτέ πιο ξεκάθαρος γι’ αυτό το φαινόμενο απ’ όσο σε μια επιστολή του προς την Καίτη Κατσογιάννη, το καλοκαίρι του 1952:

Πίστεψέ με, έφθασα στο σημείο να είμαι πολύ ανεκτικός, όταν ακούω κάποιον άλλον να κάνει μουσική, αν την αισθάνεται διαφορετικά από μένα. Δεν έχω το κουράγιο να κατηγορήσω κανένα είτε επειδή αισθάνεται λιγώτερο έντονα, είτε επειδή του αρέσουν τα απλά πράγματα, είτε επειδή δεν το αποτολμά να γελάσει πολύ δυνατά ή να κλάψει πολύ δυνατά –ωστόσο ευχαριστώ το Θεό ότι δεν ανέχομαι να πάψω να είμαι αυτός που είμαι, επειδή για μένα η μουσική είναι μια άλλη έκφραση της σεξουαλικής ζωής που δεν έχω ζήσει, και υποθέτω, όπως σε παρόμοιες περιπτώσεις είναι κανείς ελεύθερος να εκδηλωθεί στο σπίτι του, σε κλειστό χώρο, το ίδιο κάνω επάνω στη σκηνή, όπου αισθάνομαι μόνος μπροστά στον σύντροφό μου, με τον οποίο ανταλλάσσω τα αισθήματά μου.

Βέβαια, στη Νέα Υόρκη –τότε, όπως και τώρα- υπήρχε μια αρκετά ευρεία ομοφυλόφιλη υποκουλτούρα και, αν υπήρχε ένα μέρος στον κόσμο όπου ο Μητρόπουλος μπορούσε να είναι ο εαυτός του, ήταν εκεί. Εκείνος, όμως, δεν ένιωθε πιο άνετα όταν συναναστρεφόταν παρέες ομοφυλοφίλων απ’ όσο όταν βρισκόταν σε κοκτέιλ πάρτι με κοσμικούς του Μανχάταν. Ελάχιστοι μόνον φίλοι του, ανάμεσα τους ο Ned Rorem και ο David Diamond, διέκριναν το διονυσιακό μαρτύριο του μαέστρου σε πλήρη έκταση. Ζήλευε την ευθύτητα και την άγρια, προκλητική υπερηφάνεια του Diamond. «Σε θαυμάζω τόσο πολύ, David» είπε κάποτε. «Νομίζω ότι είναι ένας θρίαμβος που συμβιβάστηκες με αυτό τόσος νωρίς, που είσαι πάντα τόσο υπερήφανος και που υποφέρεις τόσο πολύ γι’ αυτό».
Υπάρχουν ωστόσο πάμπολλες ανέκδοτες μαρτυρίες που καταδεικνύουν ότι τόσο στη Νέα Υόρκη όσο και στη Μιννεάπολη ο Μητρόπουλος παρέμενε το μεγαλύτερο διάστημα τόσο άγαμος και ασκητικός όσο μαρτυρούσε η δημόσια εικόνα του. Υπάρχουν πολύ σοβαρές ενδείξεις ότι μετά την πρώτη καρδιακή προσβολή που υπέστη υιοθέτησε μια στάση πλήρους αποχής, από την οποία σπάνια –ίσως και ποτέ- δεν βγήκε.
Πέρα από τα κουτσομπολιά και τα υπονοούμενα που κυκλοφορούσαν στην ορχήστρα, ο Μητρόπουλος πήγαινε στην 42η Οδό όχι για να κάνει ψωνιστήρι, αλλά για να δει ταινίες. (…) Ο Maxim Gershunoff πίστευε ότι «το ενδιαφέρον του Μητρόπουλου για τους νεαρούς άνδρες, όπως εκείνο το παιδί, τον Anson Mount, που έφερε από το Γουάιτ Μπλαφ του Τεννεσσή, ήταν κάτι το οποίο θα μπορούσε να δώσει λαβή για κοινωνική καταδίκη ή ψιθύρους για την προσωπική του ζωή, αν βέβαια είχε προσωπική ζωή, πράγμα που, απ’ όσο ξέρω, δεν συνέβαινε».
Ωστόσο, τροφοδοτούμενη από ψέματα, αστεία, υπαινιγμούς και μοχθηρία η αντίληψη που υπαγόρευε ότι ο Μητρόπουλος ήταν δήθεν ένας ακόρεστος ελευθέριος εξακολουθούσε να υφίσταται. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας για την κατάκτηση της Φιλαρμονικής, ο Leonard Bernstein συνέβαλε στη διατήρηση του στίγματος λέγοντας σε όποιον έβρισκε να τον ακούσει ότι θα ήταν πολύ καλύτερο για την ορχήστρα να έχει επικεφαλής της έναν έγγαμο, έναν οικογενειάρχη –όπως, για παράδειγμα, τον ίδιο. Με αυτάρεσκο, αν όχι υποκριτικό, τρόπο ο Bernstein μπορούσε να αναφερθεί στον δικό του γάμο και τους απογόνους του για να προβάλει μια εικόνα χρηστότητας και επάρκειας.
Εδώ υπάρχει μια πικρή αδικία: όσο περισσότερο ο Μητρόπουλος συμπεριφερόταν σαν άγαμος ερημίτης, τόσο περισσότερα φανταστικά αμαρτήματα του καταλογίζονταν. Κάποτε, συζητώντας το πρόβλημα με τον Gershunoff, ο Μητρόπουλος εξέφρασε το παράπονο: «Τι κρίμα να με καταδικάζουν για πολυτέλειες στις οποίες δεν έχω χρόνο να ενδώσω!»

William R. Trotter: Ο ιεροφάντης της μουσικής. Η ζωή του Δημήτρη Μητρόπουλου (Ποταμός, 2000)
.
Image Hosted by ImageShack.us

18.7.09

Ο ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 4

Image Hosted by ImageShack.us
Leonard Bernstein - Aaron Copland
.
Σε ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή του, με τίτλο Reflections, σκηνοθετημένο το 1978 από τον Peter Rosen για την Υπηρεσία Πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών (United States Information Agency), ο Bernstein έδωσε το πιο εκτεταμένο από τα αναρίθμητα σχόλιά του γύρω από τη σχέση του με τον Μητρόπουλο:

Η επίδραση του Μητρόπουλου στη ζωή μου, τη ζωή μου ως μαέστρου, είναι τεράστια και συνήθως υποβαθμισμένη ή εντελώς άγνωστη, επειδή συνήθως οι δυο μεγάλοι αρχιμουσικοί δίπλα στους οποίους μαθήτευσα είναι και αυτοί στους οποίους αποδίδονται τα εύσημα για τις τυχόν διευθυντικές μου δεξιότητας. Συγκεκριμένα ο Serge Koussevitzky και ο Fritz Reiner… Αλλά πολύ πριν γνωρίσω κάποιον από αυτούς τους δύο είχα γνωρίσει τον Δημήτρη Μητρόπουλο(…) και βλέποντάς τον να διευθύνει εκείνες τις δύο εβδομάδες των δοκιμών και των συναυλιών του με τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστώνης οικοδομήθηκε μέσα μου ένα είδος πάθους για τη διεύθυνση και στην ψυχή μου χτίστηκε ένα υπόβαθρο του οποίου την ύπαρξη χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια για να αντιληφθώ. Θυμάμαι κάθε κομμάτι που ερμήνευσε. Το μόνο που κάνω είναι να αναπαράγω αρκετή από αυτή την επίδραση. (…) Αυτά τα έργα που έπαιξε ο Μητρόπουλος, όποιος βρέθηκε εκεί δεν πρόκειται ποτέ να ξεχάσει ποιος τα έπαιξε ή ότι ήταν παρών.

Κάτι που έμαθε ο Bernstein στη διάρκεια αυτών των δύο εβδομάδων του στη Βοστώνη ήταν ότι το επάγγελμα του διευθυντή ορχήστρας, κατά παράδοση σιδηρούν προπύργιο ανδρισμού, δεν είχε απαραίτητα κλειστές τις πόρτες του στην ομοφυλοφιλία. Είχε παρακολουθήσει τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστώνης, ένα σύνολο το ίδιο ανδροπρεπές όσο και κάθε άλλο στην Αμερική, κάτω από την καθοδήγηση ενός ανθρώπου ο οποίος δεν είχε κάνει καμία προσπάθεια να κρύψει από τον Bernstein ότι ήταν ομοφυλόφιλος. Δεν είχε καμία σημασία το γεγονός ότι η υπόλοιπη Βοστώνη δεν μοιραζόταν μαζί του αυτήν τη γνώση. Σε ηλικία δεκαεννέα ετών ο Bernstein είχε ανακαλύψει το πιο ιδιαίτερο και ισχυρό πρότυπό του. Τα χρόνια που ακολούθησαν υιοθέτησε ακόμη και τη συνήθεια του Μητρόπουλου να οδηγεί τους αγαπημένους του προσκεκλημένους στην τουαλέτα των παρασκηνίων για ένα προσωπικό τετ-α-τετ μετά τις συναυλίες, μόνον που σε αυτή την ιδιορρυθμία ο Bernstein υπερέβη τον Μητρόπουλο, υποδεχόμενος μερικές φορές τους επισκέπτες στο καμαρίνι του γυμνός από τη μέση κι επάνω, με μια πετσέτα ριγμένη ατημέλητα στον ώμο του.

William R. Trotter: Ο ιεροφάντης της μουσικής. Η ζωή του Δημήτρη Μητρόπουλου (Ποταμός, 2000)
.
Image Hosted by ImageShack.us
Leonard Bernstein

Ο ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 3

Image Hosted by ImageShack.us Image Hosted by ImageShack.us
.
Στο τέλος της δεύτερης συναυλίας, το Symphony Hall τραντάχτηκε συνθέμελα και το ακροατήριο ξέσπασε σε εκδηλώσεις θαυμασμού. (…) Ζαλισμένος και τρέμοντας από συγκίνηση, ο Bernstein μπλέχθηκε ανάμεσα στο πλήθος που πλημμύριζε τα παρασκήνια για να συγχαρεί τον προσκεκλημένο μαέστρο. Τα καμαρίνια ήταν ασφυκτικά γεμάτα από ανθρώπους οι οποίοι συνωστίζονταν γύρω από τον απαστράπτοντα, μουσκεμένο στον ιδρώτα Μητρόπουλο ο οποίος προσπαθούσε να βρει χώρο για να ανάψει ένα τσιγάρο. Παρά την πίεση του πλήθους, εντόπισε τον Bernstein σχεδόν την ίδια στιγμή που εκείνος μπήκε στο δωμάτιο. Τα βλέμματά τους συναντήθηκαν και πέταξαν σπίθες. Ανοίγοντας με δυσκολία δρόμο ανάμεσα στο πλήθος, ο Μητρόπουλος κατάφερε να πλησιάσει τον Bernstein, έπιασε τον νεαρό από τον ώμο και τον οδήγησε –προς μεγάλη έκπληξη του πλήθους- κατευθείαν στην τουαλέτα, το μοναδικό μέρος όπου μπορούσαν οι δυο τους να πουν δυο λόγια ιδιαιτέρως.
Ο Μητρόπουλος έκλεισε την πόρτα κι έπειτα έβαλε τα χέρια του στους ώμους του Bernstein.
«Κάποια μέρα θα με κάνεις υπερήφανο» είπε ο Μητρόπουλος. «Είμαι σίγουρος ότι διαθέτεις όλα τα χαρίσματα ενός συνθέτη. Είσαι ευαίσθητος με έναν ιδανικό τρόπο. Το ξέρω, δεν χρειάζεται να πεις λέξη. Πρέπει μόνο να δουλέψεις, να δουλέψεις σκληρά. Πρέπει να αφιερώσεις όλο σου τον χρόνο στην τέχνη σου. Πρέπει να κρατηθείς αγνός. Μην αφήνεις τους φίλους σου να σε κακομάθουν με τις κολακείες τους. Έχεις όλα όσα χρειάζονται για να γίνεις σπουδαίος. Σε σένα απομένει να εκπληρώσεις την αποστολή σου».
Έβγαλε από το σακάκι του μια υπογεγραμμένη φωτογραφία του και την έδωσε στον Bernstein λέγοντάς του: «Αυτό είναι για σένα. Μην με απογοητεύσεις». Η αφιέρωση έγραφε: «Με συμπάθεια, Δ. Μητρόπουλος».
Ο Bernstein υποσχέθηκε ότι θα προσπαθούσε να φανεί αντάξιος των προσδοκιών του μέντορά του. Ο Μητρόπουλος υποσχέθηκε να του γράψει μόλις επιστρέψει στην Ευρώπη. Έπειτα τον αποχαιρέτησε και ξαναγύρισε στο καμαρίνι για να συνεχίσει να υπογράφει αυτόγραφα.

William R. Trotter: Ο ιεροφάντης της μουσικής. Η ζωή του Δημήτρη Μητρόπουλου (Ποταμός, 2000)

17.7.09

Ο ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 2

Image Hosted by ImageShack.us
Λέοναρντ Μπερνστάιν
.
Αν και σε λίγες ημέρες άρχιζαν οι εξετάσεις του εξαμήνου, ο Bernstein πήγε πράγματι στη Βοστώνη. Δεν αντιμετώπισε πρόβλημα εισόδου στην πρόβα, άλλωστε ο Μητρόπουλος είχε ήδη φροντίσει γι’ αυτό. (…) Στα αυτιά του Bernstein η δοκιμή ηχούσε «υπέροχα» αλλά η έξαψη και η νευρικότητά του ήταν πολύ μεγάλη για να παραμείνει στον χώρο μετά τη λήξη της –μέσα σε ένα πρωί ο Μητρόπουλος είχε γίνει το ίνδαλμα του Leonard Bernstein. Μετά το τέλος της επόμενης πρόβας κατάφερε να συγκρατηθεί και να πλησιάσει τον μαέστρο τόσο για να τον συγχαρεί όσο και για να ζητήσει από τον Μητρόπουλο την άδεια να του δείξει την παρτιτούρα κάποιας σύνθεσής του. Πήδησε στη σκηνή ακριβώς τη στιγμή που ο Μητρόπουλος έφευγε από αυτήν. Ο Bernstein ακολούθησε ξοπίσω του και ξαφνικά οι δύο άνδρες συγκρούστηκαν.
«Γυρνούσα για να σε ψάξω» είπε ο Μητρόπουλος. «Θέλεις να φάμε μαζί;»
Ήταν η πρώτη φορά που είχαν την ευκαιρία να βρεθούν μόνοι και απλώς να μιλήσουν ο ένας στον άλλον. (…) Κουβέντιασαν για πολλά θέματα και όσα περισσότερα έβλεπε και άκουγε ο Bernstein τόσο περισσότερο πειθόταν ότι απέναντί του είχε έναν «πραγματικά σπουδαίο άνθρωπο, ο οποίος διέθετε το είδος αυτό του μεγαλείου που ενσαρκώνει τον φιλελευθερισμό, την απόλυτη ανοχή και τον απεριόριστο ενθουσιασμό και την αφοσίωση για την τέχνη του».
Τέλος, έπειτα από ώρα συναρπαστικής και όλο και πιο προσωπικής συνομιλίας, ο Μητρόπουλος προχώρησε σε μια χειρονομία με βαθύτερο νόημα: να προσφέρει στον Bernstein ένα στρείδι από το πηρούνι του. Ο πρόδηλος συμβολισμός της πράξης, καθώς και η λεπτότητα που τη χαρακτήριζε εντυπωσίασαν εντονότατα τον νεαρό Bernstein, περισσότερο όμως το alter ego του, τον Carl, ο οποίος «λίγο έλειψε να λιποθυμήσει» όταν του προσφέρθηκε η παλλόμενη μπουκιά του θαλασσινού. Η φανταστική ανταπόκριση του Carl στη χειρονομία δεν καταγράφεται, αλλά ο πραγματικός Leonard δεν δίστασε να δεχθεί το στρείδι, μαζί με όλους τους περί τη σχέση τους υπαινιγμούς που μετέφερε η κίνηση.
Θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει ότι, χωρίς ίχνος υστερόβουλης διάθεσης για αποπλάνηση, ο Μητρόπουλος είχε μετατρέψει για τον νέο του φίλο τη συνάντηση για φαγητό σε αφάνταστη, μοναδική εμπειρία. Το τελετουργικό του μοιράσματος του στρειδιού κολάκεψε τη φιλήδονη πλευρά της προσωπικότητας του Bernstein και τα λόγια του Μητρόπουλου λίγες στιγμές αργότερα άναψαν μια φλόγα τόσο δυνατή, ώστε ξεπέρασε την άπληστη σεξουαλικότητα του Bernstein εισδύοντας κατευθείαν στο εγώ, που αποτελούσε τον πυρήνα της.
«Γνωρίζεις», είπε αργά ο Μητρόπουλος, «ότι από την πρώτη στιγμή που σε είδα ένιωσα κάτι –μια αίσθηση παρουσίας, μεγαλείου, ιδιοφυίας». Νάτη λοιπόν η μαγική λέξη που έβγαινε από τα χείλη του νέου του ινδάλματος χωρίς περιστροφές. Στο άκουσμα αυτής της φράσης, στην οποία προσέδιδε πρόσθετο κύρος η ωραία ευρωπαϊκή προφορά του Μητρόπουλου, ο Bernstein, αισθάνθηκε «έτοιμος να λιποθυμήσει κάτω από το βάρος της επίγνωσης. Ο άνθρωπος το είχε πει…».
Λίγο μετά την εκφορά αυτών των μεθυστικών λέξεων, ο Μητρόπουλος επέστρεψε για να συνεχίσει τη δουλειά του με την ορχήστρα και ο Bernstein, το δίχως άλλο χαμένος στις σκέψεις του, έφυγε για να μελετήσει για τις εξετάσεις του. Οι δυο άνδρες δεν θα ξαναβρίσκονταν μόνοι μέχρι την τελευταία συναυλία της Βοστώνης.

William R. Trotter: Ο ιεροφάντης της μουσικής. Η ζωή του Δημήτρη Μητρόπουλου (Ποταμός, 2000)

Ο ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1

Image Hosted by ImageShack.us
.
Η Καίτη Κατσογιάννη ήταν μια μικροκαμωμένη γυναίκα με καστανά μαλλιά, ανοιχτόχρωμο δέρμα, λαιμό που θύμιζε τη βασίλισσα Νεφερτίτη, χαριτωμένο, εκφραστικό στόμα και τεράστια σκούρα υγρά μάτια’ σε μερικές πρώιμες φωτογραφίες θυμίζει τη νεαρή Anais Nin. Οι κινήσεις της είχαν τη χάρη χορεύτριας και ήταν σε θέση ν’ ακολουθήσει τους μεγάλους δρασκελισμούς στο βάδισμα του Μητρόπουλου σε περιπάτους που κάλυπταν μεγάλες αποστάσεις. Διέθετε μουσική παιδεία, ανοικτό μυαλό και ήταν τρομερά διαβασμένη. Μιλούσε άπταιστα τουλάχιστον τέσσερις γλώσσες και ήταν σε θέση να εκφράσει εμπεριστατωμένες απόψεις γύρω από την ποίηση, την τέχνη και τη φιλοσοφία, θέματα που καλύπτονταν συνήθως στις μαραθώνιες συζητήσεις της με τον μαέστρο.
Στην επική, διάρκειας τριάντα ετών, αλληλογραφία τους συνέχισαν αυτές τις συζητήσεις τους γραπτώς και οι επιστολές της Καίτης αποκαλύπτουν έναν ευρύτατου φάσματος συγκροτημένο νου, ικανό να σταθεί επάξια και σε συζητήσεις υψηλότατου πνευματικού επιπέδου, ικανό να κουβεντιάσει οτιδήποτε με την ίδια ευκολία, από τον δωδεκαφθογγισμό μέχρι τα γραπτά του Gide. Ούτε στα γραπτά της διακρίνεται κάποιου είδους γυναικεία υποχωρητικότητα: όταν πίστευε πως ο Μητρόπουλος είχε άδικο σχετικά με κάτι ή κάποιον, ήταν ικανή να υποστηρίξει με θέρμη την άποψή της, μέχρι του σημείου να τον επιπλήξει. (…)
Το ερώτημα γεννάται εύλογα: Ήταν εραστές; Είναι πολύ πιθανόν τα πρώτα χρόνια να είχαν υπάρξει. Παρ’ ότι ο Μητρόπουλος είχε κυρίως, και μετά το 1930 αποκλειστικά, ομοφυλοφιλικές τάσεις, η παρατεταμένη χρονικά σχέση του με την Κατίνα Παξινού αποδεικνύει πως στην πρώιμη ανδρική του ηλικία δεν διακρινόταν αποκλειστικά από τέτοιες τάσεις. Σ’ αυτό το στάδιο της ζωής του θα μπορούσε να έχει απαντήσει σε ορισμένες ερωτήσεις με τον τρόπο που απάντησε ο αγαπημένος του Άγιος Φρασκίσκος, όταν τα πρώτα χρόνια του ως κληρικού δήλωνε χωρίς περιστροφές: «Μην βιάζεστε τόσο πολύ να με κάνετε άγιο’ είμαι ακόμη απολύτως ικανός να γίνω πατέρας ενός παιδιού!»
Λόγω της θέσης του και των ακατάπαυστων μηχανορραφιών που εξυφαίνονταν γύρω του κατά την πρώτη δεκαετία του στην Αθήνα, οι σεξουαλικές του προτιμήσεις τον καθιστούσαν ιδιαίτερα τρωτό σε κουτσομπολιά, εκβιασμούς και το διαρκές ενδεχόμενο της ανυπόφορης δημόσιας ντροπής. Είχε ήδη εφαρμόσει ένα σχέδιο προκειμένου να εκτονώνει τις φυσικές του παρορμήσεις στη δουλειά του οδηγώντας τον εαυτό του σε παρατεταμένες περιόδους πραγματικά μοναχικής αυταπάρνησης. Ένας τυπικός (συμβατικός) δεσμός, αν και δεν επιδεικνυόταν δημοσίως, δεν υπέκρυπτε τόσους κινδύνους και πράγματι η υποψία πως ήταν εραστής της Καίτης θα απομάκρυνε άλλες, πιο επικίνδυνες εικασίες. Σε εκείνες τις περιπτώσεις που η πραγματική σεξουαλική του φύση αρνούνταν να υπακούσει άλλο στη θέληση του και οι συσσωρευμένες εβδομάδες αποχής ασκούσαν αβάστακτη πίεση επιζητούσε την ανακούφιση στο να αφήνει την Αθήνα και να περιπλανιέται, τόσο μυστικά όσο του επέτρεπαν το παρουσιαστικό και η φήμη του, στις παραλιακές περιοχές γύρω από τον Πειραιά. (…)
Η Καίτη Κατσογιάννη, εκ μέρους της, ενθάρρυνε τον κόσμο να πιστεύει πως είχε υπάρξει κάποιο ερωτικό στοιχείο στη σχέση τους, αν και γνώριζε την αλήθεια για την κυρίως ομοφυλοφιλική φύση του Μητρόπουλου’ πράγματι, δείχνει να είναι, όχι και τόσο κρυφά, υπερήφανη για την ιδέα ότι είχε υπάρξει αρκετά γυναίκα ώστε να στρέψει αλλού, τουλάχιστον για κάποιο χρονικό διάστημα, αυτές τις βασικές παρορμήσεις. Όσο μεγάλωνε, αλίμονο, μεγάλωνε μέσα της και η πεποίθηση ότι δεν ήταν απλώς η αδελφή ψυχή γι’ αυτόν, μα και η πραγματική σύζυγος. Στα γεράματά της μετέτρεψε το σπίτι της σε ένα είδος μουσείου για τον Μητρόπουλο και οδηγούσε τους επισκέπτες τριγύρω σαν έφορος επισημαίνοντας διάφορα σημεία στο μπαλκόνι και τον κήπο και λέγοντας: «Συνήθιζε να κάθεται και να διαβάζει εδώ το απόγευμα» ή «Εδώ συνήθως παίρναμε το τσάι μας και συζητούσαμε για μουσική».
Όταν ετοίμαζε τα γράμματά τους για δημοσίευση, εκείνη ανέλαβε να αφαιρέσει όλα τα αποσπάσματα στα οποία ο Μητρόπουλος ασκούσε κριτική σε πρόσωπα η καταστάσεις της Αθήνας. Όταν άλλοι, συμπεριλαμβανομένης της Μαρίας Χριστοπούλου, επεζήτησαν να δημοσιεύσουν βιογραφικές σπουδές του μαέστρου, εκείνη όχι μόνον αρνήθηκε κάθε συνεργασία στην έρευνά τους, αλλά προσπάθησε ενεργά να την τορπιλίσει. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της δεν ανεχόταν καμία άποψη, όσο τεκμηριωμένη κι αν ήταν, που δεν συμφωνούσε με τη δική της, εξιδανικευμένη εκδοχή των γεγονότων. Όταν τελικά κάποιος βρήκε το κουράγιο να τη ρωτήσει ευθέως για την ομοφυλοφιλία του μαέστρου, αποκρίθηκε αγανακτισμένη: «Αυτό δεν είναι δυνατόν να είναι αλήθεια. Εγώ ήμουν η γυναίκα του».

William R. Trotter: Ο ιεροφάντης της μουσικής. Η ζωή του Δημήτρη Μητρόπουλου (Ποταμός, 2000)

16.7.09

Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΟ "ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ" ΤΗΣ ΕΡΤ

.
Η εκπομπή «ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ», έχοντας ως καλεσμένη την προσωπική φίλη του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΚΑΙΤΗ ΚΑΤΣΟΓΙΑΝΝΗ, προσεγγίζει την προσωπικότητα του μεγάλου μαέστρου, κυρίως από την ανθρώπινη πλευρά. Ο μουσικολόγος ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΩΣΤΙΟΣ παρουσιάζει πιο εξειδικευμένες πληροφορίες σχετικά με την παρουσία και εξέλιξη του καλλιτέχνη ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ. Τα λεγόμενά τους πλαισιώνουν πλάνα από φίλμ με το συνθέτη στην ΑΚΡΟΠΟΛΗ, φωτογραφίες, παρτιτούρες, πρωτοσέλιδα εφημερίδων και ηχητικά ντοκουμέντα. (ert.gr)

ΘΑΥΜΑΣΤΕ ΜΟΥ κ. ΚΑΒΑΦΗ!

Image Hosted by ImageShack.us
Δημήτρης Μητρόπουλος
Φωτό: Nelly’s
.
ΠΑΣΑΚΑΛΙΑ (Μέρες του 1903)
PRELUDIO (Εν τη οδώ)
ΠΕΝΤΑΛ (Έτσι πολύ ατένισα)*
από το cd ΛΟΓΟΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ – LINGUA MUSICALIS (Μάρτιος 2002)
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης – Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας
.
Όταν ο Μητρόπουλος μελοποιούσε ποιήματα του μεγάλου Αλεξανδρινού...
«Θαυμαστέ μου κ. Καβάφη!»

Ελευθεροτυπία, 8-02-2001
«Θαυμαστέ μου Κύριε Καβάφη! Λαβαίνω το θάρρος - να σας γράψω, αν και δεν με γνωρίζετε, γιατί έχω τόσες καλές πληροφορίες για τη μεγάλη καλωσύνη, απλότητα και καταδεκτικότητα που δείχνετε προς τους νέους καλλιτέχνας που ατενίζουν σε σας με θαυμασμό! Προ ενός ήδη χρόνου έγραψα μουσική απάνω σε 14 τραγούδια σας και επειδή είχαν πολύ επιτυχία εδώ εις την audition που έκαμα θα 'θελα πολύ να τα τυπόσω τώρα, και ήθελα εν πρώτοις την άδειάν σας, και Δεύτερον ει δυνατόν να μου στείλετε μεταφρασμένα αυτά τα ίδια τραγούδια στη Γαλλική, ή ακόμη και στην Αγγλική, γιατί έτσι θα μπορούσα να τα χρησιμοποιήσω και στο Παρίσι που σκοπεύω να πάω (...) Εστέ βέβαιος ότι η Μουσική μου είναι τόσο σύγχρονη όσο και η ατμόσφαιρα η καινούρια που αναδίνουν τα τραγούδια σας. Ο Κύριος Αντώνιος Μπενάκης τα ήκουσεν και μπορεί να σας πη ο ίδιος την εντύπωσίν του (...)».
Σε ελάχιστους είναι γνωστό ότι ο πρώτος Ελληνας συνθέτης που μελοποίησε ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη ήταν ο Δημήτρης Μητρόπουλος. Εξ ου και η επιστολή, μία εκ των δύο που σώζονται με ημερομηνίες 15 Ιουλίου και 16 Αυγούστου 1926. Τις αναδημοσιεύει η νεοεκδοθείσα (από τη «Νεφέλη») εξαμηνιαία επιθεώρηση μουσικής, «Μουσικός Λόγος», στο μόλις δεύτερο τεύχος της.
Οι επιστολές συνοδεύονται από το σύντομο επεξηγηματικό σημείωμα της Στεφανίας Μεράκου, μουσικολόγου και υπεύθυνης του Αρχείου Ελληνικής Μουσικής της Μεγάλης Βιβλιοθήκης της Ελλάδος Λίλιαν Βουδούρη. Στη συλλογή αυτού του αρχείου ανήκουν οι επιστολές, ενώ αντίστοιχα το χειρόγραφο με τα 14 τραγούδια που, βασισμένα σε ποιήματα του Καβάφη, είχε συνθέσει το 1925-26 ο Μητρόπουλος φυλάσσεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη.
Τα «ποιήματα, ερωτικά, τολμηρά, ρεαλιστικά, ελευθερωμένα από δεσμεύσεις και κοινωνικές προκαταλήψεις, προτρέπουν-εμπνέουν-οδηγούν τον Μητρόπουλο σε συνθετικούς νεωτερισμούς», σημειώνει η κ. Μεράκου, παραθέτοντας και τους τίτλους των ποιημάτων όπως αναγράφονταν στο χειρόγραφο. Πρόκειται για τα «Ηδονή», «Για νάρθουν», «Μια νύχτα», «Η αρχή των», «Να μείνει», «Εν απογνώσει», «Γκρίζα», «Μέρες του 1903», «Το διπλανό τραπέζι», «Μακρυά», «Εν τη οδώ», «Ο ήλιος του απογεύματος», «Ετσι πολύ ατένισα», «Επήγα Coda».
Από το περιεχόμενο της πρώτης επιστολής προκύπτει ότι ο Μητρόπουλος είχε ήδη αποφασίσει ότι η έκδοση θα περιλάμβανε τα 10 μόνο από τα 14 τραγούδια. Στέλνει ως εκ τούτου την επιστολή, Ιούλιο του '26, ζητώντας από τον Καβάφη να του παρέχει μεταφράσεις των τραγουδιών για τις ανάγκες της έκδοσης.
Απάντηση του Καβάφη δεν βρέθηκε στο αρχείο του συνθέτη στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη. Από το περιεχόμενο όμως της δεύτερης επιστολής συμπεραίνει κανείς ότι ο Καβάφης έστειλε τις μεταφράσεις των ποιημάτων του, πλην τριών («Επήγα», «Μακρυά» και «Το διπλανό τραπέζι»). Διαβάζουμε στη δεύτερη επιστολή: «Φίλτατε Κύριε Καβάφη - Σας ευχαριστώ απείρως για τις μεταφράσεις - των ποιημάτων σας τας οποίας έλαβα - Δεν μου γράφετε όμως για τις υπόλοιπες - τρεις; (...)Αλλωστε πρέπει να σας εξηγήσω πως δεν πρόκειται - καμία από τις μεταφράσεις αυτές να τραγουδηθούν - αλλά μόνον στην αρχή της εκδόσεώς μου, θα βάλω - όλες αυτές τις μεταφράσεις μαζύ μόνον και μόνον - για να ξέρουν οι ξένοι το περιεχόμενον των - ποιημάτων (...)».
Η πρώτη δημόσια εκτέλεση του έργου έγινε τελικώς, όπως διαβάζουμε, «στην Αθήνα στις 6 Ιουνίου του 1927 με την Πόπη Σερτσίου και τον Μητρόπουλο στο πιάνο». Δυστυχώς η αντίδραση των κριτικών ήταν αποθαρρυντική: «Ο Ν.Δ. στην τακτική του στήλη στην εφημερίδα Πολιτεία στις 8 Ιουνίου 1927 γράφει μεταξύ άλλων ότι "...είναι αδύνατον να ξεχωρίσει κανείς τα θέματα και να ανακαλύψει αλληλουχίαν μελωδίας. Εξ άλλου η εξεζητημένη ατονικότης ...και η φουτουριστική αρμονία φθάνουσα μέχρι παραφωνιών, παρέχουν μίαν δυσάρεστον και εκνευριστικήν εντύπωσιν...".»
.
Image Hosted by ImageShack.us
Κ.Π Καβάφης

15.7.09

ΛΕΟΝΑΡΝΤ ΜΠΕΡΝΣΤΑΪΝ

Image Hosted by ImageShack.us
Leonard Bernstein

L. Bernstein: Serenade after Plato's Symposium (1954)
Leonard Bernstein's five movement concerto for violin, strings and percussion is one of his
most personal compositions. It was inspired by Plato's Symposium, a discourse on love in
all its aspects, and was presented in the form of a series of statements by celebrated
guests at a banquet.
In this workshop session Charles Hazlewood explores the relationship between Bernstein's
music and the source of his inspiration. Duration: 1 hour
The online audio of this programme is truncated for rights reasons. Dur. 30 mins.
Listen to the programme
.
Leonard Bernstein: A Divided Life
By Jesse Monteagudo
Lenny Bernstein was more than a musical genius. He was a celebrity in a celebrity-hungry culture; a larger-than-life figure that dominated every room that he entered and every event that he attended.
He dominated postwar New York society, rivaled only by Andy Warhol.
Though Bernstein's musical greatness is unquestioned, his sexuality is still controversial. Bernstein alluded to his divided self when he described himself as being "half-man, half-woman". A friend, Shirley Rhoads Perle, told Secrest that she "thought he required men sexually and women emotionally".
This does not mean that Bernstein was bisexual: Like many gay men of his generation, he was a devoted husband and father in public and promiscuously queer behind the scenes. Arthur Laurents, Bernstein's collaborator in West Side Story, told Kaiser that Bernstein was simply "a gay man who got married. He wasn't conflicted about it at all. He was just gay."
Bernstein's homosexual career started quite early. While at Harvard University (1935-1939), Bernstein had an affair with his mentor, conductor Dimitri Mitropoulos.
Out of school, Bernstein met and loved Aaron Copland, at the time a much more renowned composer: "He [Copland] taught me a tremendous amount about taste, style and consistency in music," said Bernstein.
This was a time (1940) when being gay was almost de rigueur in New York musical circles, so much so that the American Composers League was known in the life as the Homintern. Through his association with men like Copland, Bernstein was introduced to gay life in "the Gay Metropolis" (New York City).
Though Bernstein dated women during the forties, most of his sexual activity was with other males. It was a promiscuous time. A friend, Antonio de Almeida, told Secrest that "They all went to bed with each other, but it was all very casual. Like a Turkish bath. Anyone who showed up."
While visiting Israel in 1948, the young conductor had an affair with Azariah Rapoport, a stunning young Israeli soldier who was his guide. Bernstein was madly in love: "I can't quite believe that I should have found all the things I've wanted rolled into one. It's a hell of an experience - nerve-racking and guts-tearing and wonderful. It's changed everything."
Not quite. By 1949, Bernstein ended his affair with Rapoport and began to seriously consider marriage. In fact, Bernstein shared society's negative views on homosexuality, which in a gay man translates into self-hatred and hatred of other gay men. "One of Bernstein's most intractable contradictions was the special contempt he reserved for the kinds of homosexuals he seemed to pursue," wrote Secrest.
Bernstein underwent psycho-analysis with the Hungarian-born Dr. Sandor Rado, whose specialty was "curing" homosexual men of their "inversion". A friend, Noel Farrand, told Secrest that Bernstein "told me that where sex was concerned he had always been very adaptable, but he had decided that homosexuality was a curse. He was so tense and emphatic about it. He felt marriage had saved him from a homosexual life style."
But if Bernstein thought that his marriage (1951) to Felicia Montealegre was the end of his gay life, he was mistaken.
Through it all, Bernstein remained musically active. While uncertain of his own sexuality, he did not hesitate to work with other gay men. The musical West Side Story (1957), Kaiser wrote, "was the creation of Leonard Bernstein, Jerome Robbins, Arthur Laurents, and Stephen Sondheim: four gay Jewish men, all working at the very top of their craft."
Though each one contributed greatly to this masterpiece, Bernstein's "synthesis of Broadway, jazz, Latin rhythms, and Aaron Copland perfectly captured the city's astonishing spirit."
It also captured the gay spirit. To quote Kaiser, "Thousands of gay Americans fell in love with West Side Story when they were children in the fifties. . . . To many gay adults coming of age in the sixties, the romance, violence, danger, and mystery so audible on the original cast album all felt like integral parts of the gay life they had embraced. The lyrics of "Somewhere" in particular seemed to speak directly to the gay experience before the age of liberation." It didn't hurt that actor Larry Kert, who starred as Tony, was also gay.
The sexual drive is a powerful engine. In Bernstein's case it led him to countless homosexual liaisons, even as he had two daughters and a son with the devoted Felicia.
Like most women in such situations, she feigned ignorance of her husband's homosexuality, though she almost certainly knew. Howard Rosenman, who had an affair with Bernstein while they were in Israel right after the Six Day War (1967), told Kaiser that he thought Mrs. Bernstein was probably aware of what was going on.
In an interview with Secrest, a friend of the Bernsteins recalled finding "Bernstein in a hallway necking with a beautiful twenty-year old boy. His wife was sitting by herself in the living room. When asked what she was doing, Felicia Bernstein said she was waiting. 'I've been waiting for Lenny all my life.'"
Intense as Bernstein's gay affairs were, they did not disrupt his cozy married life. This ended when Bernstein met (1973) and fell in love with young Tom Cothran.
Lenny was infatuated with the boy to such an extent that he allowed his wife to catch them in bed together. No longer able to pretend otherwise, Felicia threatened to "make a public scandal." New York society, who should have known better, was shocked when Bernstein moved out of his marital home and "into an apartment on Central Park South with an unimpressive-looking youth he called the love of his life."
But, for Bernstein, "loves of his life" are of short duration. By 1977, Mr. and Mrs. Bernstein had reconciled, and Lenny broke up with young Cothran. Still, the two men remained friends, and Cothran's death from AIDS affected Bernstein greatly.
Felicia Bernstein died of cancer, June 16, 1978. After she died, Bernstein threw all caution to the winds. Increasingly addicted to alcohol and drugs, he became more open about his homosexuality. He also didn't know when to stop.
Alan Helms, in Young Man from the Provinces, recalled an embarrassing 1977 "date" with an increasingly drunken Bernstein. Nor was Helms the only "victim" of Bernstein's affections. Pianist William Huckaby, after performing at a White House recital, was talking with President Carter when he "felt these hands clamped on my shoulders, I was whirled around and engaged in a deep kiss of the French variety and Bernstein was saying, 'I haven't heard such virile piano playing for fifteen years. It was magnificent.' President Carter watched all this with his mouth open and then walked away. I was charmed in a way, but in retrospect one had to concede he was crude."
During his last decade, Bernstein was surrounded by an entourage of beautiful boys, each one as intoxicated and obnoxious as his patron. Still, there is no truth to the rumor that Bernstein was HIV-positive.
Perhaps Lenny Bernstein was making up for lost time. In any case, had he been more comfortable with his homosexuality - as are his collaborators Arthur Laurents and Stephen Sondheim -- it's possible that he would have settled down to a long-lasting, loving gay relationship.
But that is all speculation. In any case, thanks to recordings, movies, concerts and stage revivals, we can still enjoy what made Bernstein undoubtedly great: his immortal music. (gaytoday.com)

14.7.09

VANESSA by SAMUEL BARBER, GIAN CARLO MENOTTI, DIMITRI MITROPOULOS & CECIL BEATON

Image Hosted by ImageShack.us
.
Vanessa is an opera in three (originally four) acts by Samuel Barber with an original English libretto by Gian-Carlo Menotti. It was composed in 1956–1957 and was first performed at the Metropolitan Opera in New York City on January 15, 1958, in a production designed by Cecil Beaton and conducted by Dimitri Mitropoulos. Barber revised the opera in 1964, reducing the four acts to the three-act version most commonly performed today.

Synopsis
Time: About 1905.
Place: Vanessa's country house in a northern country.
Act 1
Vanessa, Erika, and the baroness await Anatol's arrival. Vanessa and Anatol were lovers twenty years before. She refuses to reveal her face until he says he still loves her. He does, but she does not recognize him. It is Anatol's son who has come. His father is dead. Erika and Anatol now enjoy the meal meant for Vanessa and his father.
Act 2
The baroness scolds Erika after Anatol seduces her. Erika loves him, but resists his marriage proposal because she doubts his sincerity. Vanessa tells her niece that she also loves Anatol, despite Erika's warning that he is not her former lover. The baroness tells Erika to fight for Anatol. She is unsure if he is worthy of her efforts. He again proposes, and she again declines.
Act 3
The doctor is drunk at a New Year's Eve ball. The baroness and Erika refuse to come to the party to hear his announcement of Anatol and Vanessa's engagement. The doctor goes to fetch them, while Vanessa tells Anatol her fears. Finally Erika returns, but faints, clutching her stomach, as the doctor makes the announcement. She recovers and flees to the lake as Anatol chases after her.
Act 4
Vanessa is happy when Erika is found alive. She asks Anatol why Erika is acting so strangely. He explains that Erika does not love him. Vanessa begs him to take her away. Erika confesses to the baroness that she was pregnant, but no longer. As Vanessa and Anatol prepare to leave, she asks Erika why she ran away. Erika says she was just being foolish. After the couple leave, Erika covers the mirrors and closes up the house, as Vanessa had done before her.
Source of the story
In many print media it says that the libretto of Gian-Carlo Menotti is based on a work of Isak Dinesen (pen name for Karen Blixen), described variously as a "short story" or "novella". However, the story is not found in any of Isak Dinesen's works. There is evidence of Samuel Barber's having read Blixen's Seven Gothic Tales, and the mistaking of the proper source may have come from a proclamation by Menotti and Barber, that the opera reproduced the "atmosphere" of Isak Dinesen's Seven Gothic Tales. According to Barbara B. Heyman,, "Menotti recalled, 'I was writing a libretto for Sam, and Sam is essentially a romantic personality...'" Menotti was "inspired by Isak Dinesen's stories, in particular her Seven Gothic Tales. He said, 'I felt that the atmosphere... would make a wonderful opera.' "
Karen Blixen was present at the premier of the opera on January 7, 1959, but part way through the performance she pleaded illness and left the theater. Her secretary wrote that Barber was "upset" by Blixen's premature departure from the opera. Karen Blixen made no public comment.
(en.wikipedia.org)
.
Barber's 'Vanessa,' Long Neglected, Is Revived
By ALEX ROSS, 1995
Like many American operas, Samuel Barber's "Vanessa" started strong and then faded. Its initial reception at the Metropolitan Opera in 1958 was wildly enthusiastic; Dimitri Mitropoulos, who conducted the first performance, exclaimed, "At last, an American grand opera!" But the Met lost interest in the work a few years later, and Cecil Beaton's sumptuous sets were destroyed in a 1973 fire. The Washington Opera's visually splendid new staging, a co-production with the Dallas Opera that opened on Saturday at the Kennedy Center for the Performing Arts, is one of very few attempts at this score in recent decades.
The principal reason for the opera's neglect is probably Gian Carlo Menotti's soggy libretto, which aims for the Gothic passions of Isak Dinesen and the subtle epiphanies of Chekhov but instead achieves a kind of uneventful, unpoetic melodrama. Vanessa, the melancholy aristocrat, falls for the young, caddish Anatol, the son of her former lover. Erika, her no less melancholy niece, also sleeps with Anatol, becomes pregnant and aborts her child to avoid compromising her aunt. Vanessa goes off with Anatol, unaware of his worthlessness, while Erika stays home and withdraws from the world.
What this ponderous material does supremely well is play to the composer's strengths, particularly his penchant for melancholy rumination. Strangely, Barber felt the need to interrupt his rapt lyric passages with formulaic semi-dissonant exclamations that now sound a bit too close to 1950's film music. He overused the augmented triad, where major thirds are piled one on the other (this was also a favorite device of Bernard Herrmann, whose "Vertigo" score appeared the same year) and lapsed into Puccinisms at several passionate climaxes.
But never mind; "Vanessa," unlike many American operas for which great claims are made, has real musical substance and increases its hold on the audience as the evening goes on. Certain arias, including "Must the winter come so soon" and "Do not utter a word," are deservedly famous on their own, but what makes "Vanessa" worth reviving is the sustained masterliness of the last act, culminating in a glorious quintet and a deeply haunting final tableau. Barber never quite figured out how to write an evening-length opera, but his two attempts -- the other being "Antony and Cleopatra" -- are more gratifying than anything else in the American repertory. (...)
.

13.7.09

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 4

Image Hosted by ImageShack.us
.
«Κατά βάθος η ζωή του έμεινε ένα άλυτο αίνιγμα» έγραφε, σκιαγραφώντας τον Δημήτρη Μητρόπουλο, ο πλέον διακεκριμένος μουσικολόγος και μουσικοκριτικός της εποχής του, Μίνως Δούνιας (1900-1962). «Λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής του γίνονται μυθιστόρημα, όπως ο βίος των κινηματογραφικών αστέρων. Ήταν αδύνατο να συλλάβουν στη χώρα της τυποποιημένης ζωής το φαινόμενο ενός μεγάλου μαέστρου, που σαν άνθρωπος έμεινε απλός και ζούσε σαν ασκητής σε πενιχρά διαμερίσματα, που ταξίδευε τρίτη θέση χρησιμοποιώντας το σακκίδιο με τις νότες του για προσκέφαλο, που αγαπούσε την ορειβασία και τη μοναξιά, που περιφρονούσε το χρήμα και μοίραζε το μισθό του σε αγαθοεργίες, που προτιμούσε την συντροφιά των μουσικών της ορχήστρας του ή την κουβέντα με απλούς βιοπαλαιστάς από τις επίσημες δεξιώσεις ή τις προσκλήσεις των ηλικιωμένων κυριών διαφόρων εκκλησιαστικών σωματείων».
«Ένα άλυτο αίνιγμα η ζωή του
», που όμως έκλεισε με τον τρόπο που επιθυμούσε: «Δε θέλω να πεθάνω στο κρεββάτι. Αν με αγαπά ο Θεός πρέπει να μου στείλει το θάνατο καθώς θα στέκομαι όρθιος», είχε πει στην φίλη του Κατίνα Παξινού. Και φαίνεται πως ο θεός του τον αγαπούσε πολύ, ο Δημήτρης Μητρόπουλος έφυγε από την ζωή, διευθύνοντας, σε δοκιμή, την ορχήστρα της Σκάλας του Μιλάνου. Όρθιος πάνω στο πόντιουμ κάνοντας πρόβα στο δεύτερο μέρος, της 3ης Συμφωνίας, του αγαπημένου του συνθέτη Μάλερ, που χάρη στην επιμονή και την προσπάθεια του μεγάλου έλληνα αρχιμουσικού, συνετελέσθη η αναγέννησή του (όπως λέγεται «μια βαθειά πνευματική και ψυχική συγγένεια συνέδεε τον Μητρόπουλο με την μουσική του Μάλερ»).

Από την τελευταία συναυλία του - δυο μέρες πριν τον θάνατό του - επιλέγουμε να ακούσουμε ένα απόσπασμα με τίτλο που λειτουργεί συμβολικά, από το δεύτερο μέρος, της συμφωνίας που έμελλε να τον συνοδεύσει ως τους αγγέλους:
Γκούσταβ Μάλερ: Συμφωνία αρ. 3 σε ρε ελάσσονα Δεύτερο μέρος
5th movement "What the Angels Tell Me"

Tην Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Κολωνίας διευθύνει ο Δημήτρης Μητρόπουλος.
Ζωντανή ηχογράφηση 31 Οκτωβρίου 1960.

Δεν θα μάθουμε ποτέ τι του είπαν οι άγγελοι. Ας φανταστούμε πως του ζήτησαν να συνθέσει μια όπερα, παίρνοντας για λιμπρέτο το ποίημα του Xavier Villaurrutia “Nοcturno de Los Ángeles” και να διευθύνει τη χορωδία τους κάθε φορά που υποδέχονται κάποιον άνδρα που τον ανάγκασαν να κρατήσει το “μυστικό” ή «να το μοιραστεί μόνο με το πρόσωπο που επέλεξε»*. Μέχρι που δεν θα «υπάρχουν γωνιές και σημεία σκιάς»* για κανέναν…
Μπορούμε, όμως, να μάθουμε τι είπε για τον «Δημητράκη», όπως τον έλεγαν οι φίλοι του, ο Αλέξης Μινωτής που βρέθηκε πολύ κοντά του, ιδιαίτερα την εποχή που ζούσαν κι οι δυο στην Αμερική: «Ήταν, χώρια από τη μουσική του μεγαλοφυία, κι ένας τέλειος πνευματικός άνθρωπος. Όχι απλώς διαβασμένος ή φιλομαθής, μα είχε μιαν έμφυτη κατάβαθη έγνοια για τα θεμελιώδη κι αιώνια θέματα της υπάρξεως και της μοίρας του ανθρώπου’ κι ακόμα μια, θάλεγα μεταφυσική πίστη στον πνευματικό σχεδόν θρησκευτικό, προορισμό της καλλιτεχνίας. Η θρησκευτικότης του, και η ασκητική ζωή, ήταν απόρροια αυτής της βαθειάς πίστης, για την ουσία του χρόνου που όπως έλεγε έπρεπε ν' αναλωθεί ολόκληρος σ' έργο ψυχικής ελευθερίας και πνευματικής έκφρασης. Ο Άγιός του, ο Φραγκίσκος της Ασσίζης ήταν το δόγμα του. Ο αφιερωμένος βίος στο πνεύμα της θεότητας, στο πνεύμα που ενώνει τη φύση με τον άνθρωπο, σε μια απόλυτη κι' αδιάσπαστη επικοινωνία. Η τέχνη, η μουσική κυρίως, ήταν γι' αυτόν ο απλόχωρος δρόμος αυτής της μυστικής επικοινωνίας.»

Τα αποσπάσματα εντός των εισαγωγικών είναι από το βιβλίο ειδικής έκδοσης της εφημερίδας Εξουσία “100 χρόνια Δημήτρης Μητρόπουλος ”.

* από το ποίημα του Xavier Villaurrutia «Νυχτερινό των αγγέλων» (Ανθολογία Oμο-ερωτικής Ποίησης “H Έλξη των Ομωνύμων”)
.
.
.

12.7.09

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 3

Image Hosted by ImageShack.us
.
Όσο μου μιλούσε, τον παρακολουθούσα κι αισθανόμουν σαν να είχα δίπλα μου ένα μαγνήτη που με τραβούσε προς αυτόν, αν και η όλη εμφάνισή του δεν ήταν ιδιαίτερα όμορφη. Κάθε άλλο. Πολύ αδύνατος και ψηλός, μ’ ένα οστεώδες στεγνό πρόσωπο, με βαθιές έντονες ρυτίδες και βαθουλωτά κουρασμένα μεγάλα μάτια. Ωστόσο, σε γοήτευε μ’ εκείνη την εκπληκτική φωνή και τον τρόπο που μιλούσε. Είχε μια τόσο ισχυρή, σχεδόν ιερατική παρουσία, που σε καθήλωνε. Η σιγουριά και η ηρεμία όταν μιλούσε, πότε με έκδηλο πάθος και συγκίνηση και πότε με αγανάκτηση και οργή, ήταν στοιχεία που δεν είχα ξανασυναντήσει.
Όλη αυτή διαδρομή προς το ξενοδοχείο του έγινε πολύ αργά και με συχνά σταματήματα, κάθε φορά που ήθελε να μου τονίσει ορισμένα πράγματα. (…) Μου έδωσε την εντύπωση πως ήταν πολύ πικραμένος από τους Έλληνες (…) και ενώ κατά βάθος είχε μια νοσταλγία και αγάπη για την Ελλάδα σε σημείο που σε συγκινούσε, συγχρόνως εκφραζόταν με έντονη πίκρα γι’ αυτούς. Για τους μόνους που μου μίλησε με εκτίμηση και τρυφεράδα ήταν η φίλη του Κατσογιάννη και η Κατίνα Παξινού, που αργότερα πληροφορήθηκα πως ήταν και η μοναδική γυναίκα που είχε αγαπήσει στη ζωή του και μάλιστα είχε μια έντονη ερωτική σχέση μαζί της. Από στενό οικογενειακό κύκλο της Παξινού είχα μάθει πως εκείνη είχε μείνει και έγκυος μαζί του. Το παιδί δεν γεννήθηκε ποτέ και η Παξινού συνήθιζε να λέει: «Φαντάσου τι ιδιοφυϊα θα έβγαινε αυτό το παιδί, προερχόμενο από τον Δημήτρη και μένα!»
Σ’ όλη τη διαδρομή με συμβούλευε και μου τόνιζε συνέχεια πόσο απλός και σεμνός πρέπει να είναι ο κάθε άνθρωπος, όποια κι αν είναι η αξία του’ πως θα πρέπει να δοξάζουμε το Θεό που γεννηθήκαμε άνθρωποι κι όχι ζώα. Ο ίδιος πίστευε ότι με το ρυθμό ανάπτυξης της τεχνολογίας οι άνθρωποι χάνουν την ευαισθησία τους και, όσο περνάει ο καιρός, πλησιάζουν όλο και περισσότερο την αγριότητα και τη σκληράδα της ζούγκλας. Μου είπε ακόμα πόσο λυπόταν να βλέπει την εύκολη εμπορευματοποίηση της μουσικής και τον ευτελή και ταπεινωτικό δρόμο που ακολουθεί η τέχνη γενικότερα.
Όταν πια φτάσαμε έξω από το ξενοδοχείο και με καληνύχτισε, ένιωσα μια θλίψη που τελείωνε αυτή η συνάντηση. Γύρισε και μου είπε:
«Σας εύχομαι καλές σπουδές. Προσέξτε όμως, γιατί φαίνεσθε αγνός και είστε ακόμα πολύ νέος. Ελπίζω να σας ξαναδώ».
Δυστυχώς, μετά από μερικούς μήνες, το φθινόπωρο του 1960, διάβασα στις εφημερίδες πως πέθανε πάνω στο πόντιουμ, καθώς έκανε πρόβα με την ορχήστρα της «Σκάλα» του Μιλάνου.

Νικηφόρος Νανέρης: Πριν τα σβήσει ο χρόνος (Καστανιώτης, 1997)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 2

Image Hosted by ImageShack.us
... Σήμερα είναι Κυριακή και είμαι πάντα μόνος με τις σκέψεις μου και με τις παρτιτούρες μου.
Αυτό είναι όλη μου η ζωή και όλες μου οι διασκεδάσεις. Περιμένω πάντα με αγωνία
την στιγμή της δοκιμής ή της συναυλίας για να αισθανθώ κάπως άνετα. Είναι λυπηρό
να είσαι καταδικασμένος να ζεις πάντα τούτη τη ζωή που ζω, αλλά ο Θεός έτσι το θέλησε
και πρέπει να υποταχθώ. Αν τουλάχιστον ήμουν βέβαιος πως κάνω καλά
την δουλειά μου... (8.3.1936).
Μια καλή μέρα, πράγματα που έχεις ξεχάσει και υπερνικήσει, παραμένουν ωστόσο
στη μνήμη των άλλων. (10.4.1936)
Στον τόπο μας ή στην Ευρώπη ο κόσμος είναι φιλύποπτος και σε κάνει ν’ αηδιάσεις και τις πιο
αγνές σου διαθέσεις. Σε λερώνουν! Με τον τρόπο αυτό χάνει κανείς το θάρρος του. (24.10.1938)
.
Ο χαιρετισμός που απευθύνει ο Δ. Μητρόπουλος στο κοινό και τους μουσικούς του πριν από την έναρξη της τελευταίας του συναυλίας στη Μιννεσότα, στις 18.3.1949:

Φίλοι μου, αισθάνομαι λυπημένος, αλλά και ικανοποιημένος. Σας έδωσα τα καλύτερα χρόνια της ζωής μου και τα έδωσα με αγάπη. Και το πιο εκπληκτικό είναι ότι μου το αναγνωρίσατε και με τιμήσατε περισσότερο από ό,τι πραγματικά άξιζα. Και είμαι σίγουρος, επίσης, πως με αγαπήσατε και σεις. Τώρα φεύγω, αλλά δεν πειράζει· ξέρω πως έχετε μέσα σας λίγο από το αίμα μου και θα μείνει μέσα σας και όταν ακόμη δεν θα είμαι κοντά σας. Με βοηθήσατε να αναπτυχθώ και μαζί μου αναπτυχθήκατε και σεις, και είμαι βέβαιος πως το μήνυμά μου θα εξακολουθήσει να σας εμπνέει και όταν εγώ θα λείπω. Ευτυχώς οι νόμοι είναι αδυσώπητοι γι’ αυτούς που διάλεξε η μοίρα· πρέπει να ακολουθήσουν το δρόμο που υπαγορεύει το καθήκον τους και όχι αυτό που τους λέει η καρδιά τους. Φεύγω λοιπόν για κάπου αλλού, όπου δεν ξέρω αν θα είμαι ευτυχισμένος, αλλά πρέπει να φύγω. Πρέπει να ανέβω, ώσπου να φτάσω εκεί από όπου - όπως ο καθένας - θα πάω να βρω τον κοινό μας Πατέρα στον Ουρανό. Και τώρα θέλω να πω στους φίλους μου, συναδέλφους της ορχήστρας, πως όλα αυτά τα χρόνια τους ένιωθα σαν παιδιά μου. Ήμουν ο πατέρας τους και είχαμε αγάπη μεταξύ μας. Αν καμιά φορά ήμουν σκληρός με κάποιον από σας, παρακαλώ συγχωρέστε με. Και αν σας κούραζα καμιά φορά με μερικές μοντέρνες συνθέσεις, ελπίζω πως δεν θα μου κρατήσετε κακία γι’ αυτό. Έπρεπε βλέπετε να το κάνω. Και παρόλο που είμαι φίλος σας και ένα είδος “ψυχαγωγού” και θα έπρεπε να σας προσφέρω μόνο ευχαρίστηση, όμως έχω κάποια καθήκοντα απέναντι στην τέχνη που δεν μπορούσα να παραβλέψω. Είπα, νομίζω, αρκετά. Δεν θα σας κουράσω άλλο. Σας λέω αντίο και ο Θεός μαζί σας.

Απόστολος Κώστιος.: Δημήτρης Μητρόπουλος (ΜΙΕΤ)

Νέα Υόρκη, 24.3.1953

...Συμφωνώ μαζί σου ότι ο διευθυντής μιας ορχήστρας είναι ο μόνος πνευματικός ηγέτης, που συγχρόνως επιβάλλει τη θέλησή του τη στιγμή της δημιουργίας. Αυτό ασφαλώς του δίνει την εντύπωση πως είναι Θεός, και αυτός είναι ο λόγος που πολλοί μαέστροι διέπραξαν το αμάρτημα να επιτρέψουν στον εαυτό τους την τρομερή αυτή ιδέα. Και το τραγικό μέρος αυτής της απόλαυσης είναι ότι η δικτατορία τους είναι εφήμερη και πολύ λίγο απομένει μετά το θάνατό τους. Προφανώς, τίποτε άλλο, παρά μερικές χλωμές ανατυπώσεις σε δίσκους, δεν απομένει από τις δημιουργίες τους, οι οποίες, εδώ που τα λέμε, δεν είναι καν δικές τους. Αυτοί πάντοτε αναζωογονούν τις ιδέες κάποιου άλλου και απολαμβάνουν αυτή την ηδονή, ενόσω ο πραγματικός δημιουργός, ο συνθέτης, αν είναι καλός απολαμβάνει την αιωνιότητα.
Αλήθεια, έχω ιδεί εδώ μαέστρους που παριστάνουν το Θεό, και πίστεψέ με είναι μια αξιοθρήνητη και γελοία κατάσταση, σε βαθμό ν' αμαυρώνει την καλλιτεχνική προσφορά.
Όσον αφορά στη δική μου στάση, απλούστατα πιστεύω ότι είμαι ένα μέλος αυτού του συγκροτήματος από εκτελεστές, που αναλαμβάνει τη δύσκολη εντολή να μελετήσει ολόκληρο το έργο, να το συναρμολογήσει και σαν τροχονόμος να επιβλέπει την κίνηση παρέχοντας στο κάθε άτομο την ελευθερία να παίξει το μέρος του σύμφωνα βέβαια με κάποιο υπόδειγμα αλλά επιτρέποντας ωστόσο στην προσωπικότητά του, αν έχει, να εκδηλωθεί. Γι αυτό ούτε μου έρχεται καν στο νου ότι υφίσταται ζήτημα ή πρόβλημα δικτατορίας. Είναι απλούστατα ένα πρόβλημα συνεργασίας και δεν έχει κανείς παρά να χρησιμοποιεί τη δέουσα ψυχολογία και κατανόηση για να κάνει αυτή τη συνεργασία με τόσο πολλά ανθρώπινα όντα, δηλαδή με τόσες πολλές ανθρώπινες διάνοιες, εφικτή, και όλα αυτά με την υπέρτατη δυνατή ανιδιοτέλεια και ταπεινοφροσύνη και με σκοπό την εξυπηρέτηση της ιδέας του δημιουργού - και παραδέχομαι ότι όσο και αν η ανταμοιβή είναι μία υπέρτατα ευτυχής, απολαυστική, εξόχως πνευματική συνουσία, ωστόσο είναι σύντομη όπως κάθε συνουσία.

Δημήτρης Μητρόπουλος, Η αλληλογραφία του με την Καίτη Κατσογιάννη (Ίκαρος, 1966)

11.7.09

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 1

Image Hosted by ImageShack.us
Ο Δημήτρης Μητρόπουλος (Αθήνα, 1 Μαρτίου 1896 - Μιλάνο 2 Νοεμβρίου 1960) ήταν
Έλληνας μαέστρος, πιανίστας και συνθέτης που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της
ζωής του στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σπούδασε διεύθυνση χορωδίας και σύνθεση, αρχικά στο Ωδείο Αθηνών και αργότερα
στο Βερολίνο. Πήρε χρυσό μετάλλιο για την ικανότητα του στο πιάνο από το Ωδείο Αθηνών,
διάκριση που δόθηκε μόνο πέντε φορές στην ιστορία του Ωδείου. Οι πρώτες του συνθέσεις
είναι γραμμένες στο τονικό σύστημα αλλά με ενδιαφέροντες αρμονικούς πειραματισμούς,
οι οποίοι γύρω στα 1915 γίνονται περισσότερο τολμηροί φτάνοντας στην ατονικότητα
γύρω στα 1920.
Είναι ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που χρησιμοποίησε στο έργο του Ostinata (μια σονάτα
για βιολί και πιάνο) αυστηρά δωδεκαφθογγική τεχνική.
Γύρω στα 1930 σταμάτησε ουσιαστικά τη σύνθεση και ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη
διεύθυνση ορχήστρας, πρώτα στην Αθήνα και μετά το 1937 στις ΗΠΑ όπου και πέθανε
μετά από δύο καρδιακές προσβολές -αλλά με μεγάλο χρονικό διάστημα η μια από την άλλη-
το 1960. Στις συνθέσεις του περιλαμβάνονται περίπου 40 έργα, μεταξύ των οποίων μια όπερα
(Αδελφή Βεατρίκη), μουσική για ορχήστρα, μουσική δωματίου, έργα για πιάνο, για φωνή κ.ά. (el.wikipedia.org)
Image Hosted by ImageShack.us
Dimitri Mitropoulos is only beginning to be remembered at the end of the 20th century,
principally on the strength of his recordings. His sexual preference -- which can now
be openly discussed -- has made him something of a hero and martyr to the gay
community, but beyond the social issues raised by his life, his musical
legacy speaks ever louder (mp3.com)
.
Mitropoulos, Dimitri (1896-1960)
In the 1950s, at the height of his success as conductor of the New York Philharmonic Orchestra, composer Dimitri Mitropoulos became the subject of rumor and innuendo concerning the open secret of his homosexuality, in effect making him yet another victim of McCarthy-era homophobia.
For Mitropoulos music was a lifelong passion. He delighted in exploring its richness and variety, and never hesitated to stage performances of works that other conductors found too challenging or complex. Twelve-tone music was his specialty.
A native of Athens, Mitropoulos took an interest in music from his earliest years. At around age six he carved himself a little wooden flute to play. A few years later his parents provided him with piano lessons, at which he quickly excelled. His musical abilities brought him to the attention of a member of the faculty of the Athens Conservatory, who arranged for the boy to audit classes there and, in 1910 when he was old enough, to enroll as a regular student.
Although Mitropoulos was devoted to music and had already composed a sonata for violin and piano while in his early teens, he planned on becoming a monk after completing his education. He was particularly drawn to the example of St. Francis of Assisi for his humility, gentleness, generosity, and respect for all others. Indeed, throughout Mitropoulos's life, he had a reputation as a sweet-natured man who shared the characteristics of his revered saint.
Mitropoulos gave up the thought of becoming a monk when his advisor in the Greek Orthodox Church informed him that no musical instruments were allowed in the monastery.
To please his father, who hoped that he would become either a lawyer or a naval officer, he briefly attended the law school of the University of Athens. It rapidly became apparent, however, that his vocation lay elsewhere, and he soon returned to the Conservatory, from which he graduated with highest honors in 1919. In addition, the faculty voted unanimously to award him a special gold medal.
During his last years at the Conservatory Mitropoulos began appearing publicly as a pianist, occasionally as an orchestral soloist. He also composed an opera, Soeur Béatrice, based on a play by Maurice Maeterlinck.
Although Mitropoulos had already recognized his homosexuality, he had a brief love affair in 1920 with Katina Paxinou, a drama student at the Conservatory. The romance soon faded, but the two remained lifelong friends, exchanging frequent letters.
Paxinou, who came from a prosperous family, helped Mitropoulos stage his opera Soeur Béatrice in Athens in 1920. Among those who attended was composer Camille Saint-Saëns, who commented favorably on the work in an article published in a Paris newspaper.
Mitropoulos continued his musical education in Belgium and in Berlin, where he studied with Ferruccio Busoni, who inspired him to concentrate on conducting rather than composition.
On Busoni's recommendation Mitropoulos was chosen as an assistant conductor of the Berlin Staatsoper in 1921. Three years later he returned to his native city to become the conductor of the Athens Symphony, a post he held for twelve years.
During his tenure in Athens, Mitropoulos was much in demand as a guest conductor and performed with most of the important orchestras of Europe.
His first trip to America came in 1936, when Serge Koussevitzky invited him to conduct the Boston Symphony Orchestra. His appearances there and in Cleveland and Minneapolis were enthusiastically received.
Mitropoulos returned to the United States the following year to become the conductor of the Minneapolis Symphony Orchestra.
Mitropoulos was like nothing the staid midwestern town had ever seen. His vigorous and physical conducting style was uniquely his own. Until the last years of his life he eschewed a baton, instead energetically using his whole body to communicate with the musicians.
Sans baton, Mitropoulos was also usually without a score. His amazing ability to commit every detail of vast numbers of scores to memory was legendary.
Mitropoulos considered himself a missionary of music, and part of his mission was to bring new and challenging works to audiences. Soon after arriving in Minneapolis he announced that each season would include at least three "intellectual concerts" with programs featuring modern composers such as Arnold Schönberg, Paul Hindemith, and especially Gustav Mahler, whose music he greatly admired. The public response was wildly positive. Biographer William R. Trotter notes that by 1940 "Minneapolis . . . officially had the largest per capita concert audience in America."
Mitropoulos left Minneapolis in 1949 to share with Leopold Stokowski the duties of conductor and musical adviser of the New York Philharmonic Orchestra. The next year Stokowski left, and Mitropoulos was named full musical director, a position widely perceived as the most prestigious in classical music in the United States.
His tenure at the Philharmonic was marked by a number of signal successes including a concert performance of Richard Strauss's opera Elektra during his first season there and a presentation of Alban Berg's monumental atonal opera Wozzeck in 1950.
As he had in Minneapolis, Mitropoulos lived in modest lodgings in New York and avoided high-society parties. He also continued his habit of following the model of St. Francis when dealing with his musicians, leading through mutual respect and gentle persuasion rather than force and fear. The egos that he confronted at the Philharmonic made this approach problematic, however, and music critics began to carp that he was losing control of his orchestra.
Another element working against Mitropoulos was his sexual orientation, long an open secret in the music community. In the late 1940s and early 1950s, at the height of McCarthyism, it was not a good time to be known as a homosexual. Mitropoulos had always dodged questions about his bachelor status by claiming "I married my art" when queried by the press.
In a 1952 letter to a friend Mitropoulos wrote, "for me music is another expression of my unlived sexual life." Trotter states that Mitropoulos did indeed lead a celibate life in both Minneapolis and New York, although perhaps "very occasionally" not on tour, his "sexual drive . . . sublimated ruthlessly into his music-making."
Although true close friends--including composers Ned Rorem and David Diamond--viewed Mitropoulos's existence as monkish, rumor and innuendo swirled around him, often fed by orchestra members and contributing to a lack of respect for Mitropoulos on the part of his players. Ironically, among those encouraging the whispers was the closeted Leonard Bernstein, who, since he was married, could present himself as the sort of "family man" that the orchestra wanted in the decade of conformity.
Bernstein got his wish, being named co-conductor with Mitropoulos for the 1957-58 season and taking over as sole musical director the next. Typically gracious, Mitropoulos bowed out with praise for Bernstein's talent, but the loss of his position as director of the leading American orchestra was deeply hurtful to him, a wound from which he never fully recovered.
He also mentioned his desire to devote more time to "that very tempting mistress, the Metropolitan Opera," which he had also been conducting for several years and with which he had recently staged a triumphant performance of Tchaikovsky's Eugene Onegin.
In the last years of his life Mitropoulos undertook a demanding tour guest-conducting with European orchestras. The accumulated stress proved too great, however, and he suffered a fatal heart attack on November 2, 1960 while rehearsing Mahler's Third Symphony with the La Scala Opera House Orchestra in Milan.
Tributes poured in for Mitropoulos, not only for his prodigious musical abilities but also for his gentleness and decency as a person. "He was a dear, good man who was always so kind and full of understanding," commented diva Maria Callas.
Mitropoulos is remembered for his extreme generosity. Throughout his life he gave away nearly all his money, often to help struggling musicians and orchestras. In addition, during World War II he eschewed the opportunity to supplement his income by going on tour as a guest conductor, choosing instead to volunteer his time coordinating blood drives for the American Red Cross.
After Mitropoulos's death he was largely forgotten in the United States. One can only wonder if the lack of support from the musical community in New York contributed to this. In recent years, however, there has been renewed interest in his work, and many of his recordings have been reissued on CD so that they may be appreciated by new generations of music lovers. (glbtq.com)

10.7.09

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΛΕΣΒΙΕΣ

Image Hosted by ImageShack.us
María José Rico (i) y María José Martínez, de la empresa Rainbow Tourism, nueva empresa
de servicios turísticos para público LGTB -gays, lesbianas, transexuales y bisexuales.

Nace el turismo reproductivo, una iniciativa del
Instittuo Bernabeu y de Rainbow Tourism,
que se dirige exclusivamente a lesbianas extranjeras que quieren recibir un tratamiento
de reproducción asistida en nuestro país. Es una puestas en marcha novedosa a nivel
mundial y que se hace en España porque, según nos explican sus organizadoras,
es un país cuya “legislación lo permite casi todo”. (Agora News, 13/6/2009)
.
Πρωτοφανές ισπανικό ταξιδιωτικό "πακέτο", εκτός από τις συμβατικές υπηρεσίες σε ξενοδοχεία, εστιατόρια, τουριστικές περιηγήσεις, μασάζ και περιποίηση σώματος, αναλαμβάνει και τη συνοδεία ομοφυλόφιλων γυναικών σε κλινική στο Μπερναμπέου για τη διαδικασία τεχνητής γονιμοποίησης.
Το εν λόγω πακέτο παρέχεται από την εταιρία Rainbow Tourism και στην τιμή του περιλαμβάνεται η παραμονή συνοδού στην κλινική, η γονιμοποίηση των ωαρίων της ενδιαφερόμενης με σπέρμα δότη και η διαδικασία επίσημης υιοθεσίας του εμβρύου, μόλις γίνει η σύλληψη.
Οι δύο οργανισμοί, που εδρεύουν στο Αλικάντε, στη νοτιοανατολική Ισπανία, προωθούν τα πακέτα των προσφορών τους κυρίως στις ενδιαφερόμενες από την Αγγλία, τη Γερμανία, την Ελβετία και την Ιταλία, καθώς επίσης από τις ΗΠΑ και τον Καναδά, ενώ στοχεύουν να επεκτείνουν τις δραστηριότητες τους και σε άλλες χώρες.
Η υπεύθυνη της ταξιδιωτικής εταιρίας Rainbow Tourism Μαρία Χοσέ Μαρτίνεζ εξήγησε ότι ή "υπάρχουσα νομοθεσία στην Ισπανία είναι πιο ανεκτική όσον αφορά στη δωρεά σπέρματος αλλά και στη διαδικασία γονιμοποίησης των γυναικών με τεχνητά μέσα".
Η αρχή της ανωνυμίας του δότη, η οποία δεν υφίσταται στην Αγγλία, έχει θεσμοθετηθεί από το 2006 στην Ισπανία αλλά ο νόμος ενδέχεται να αναθεωρηθεί καθώς εξετάζονται και ιατρικά δεδομένα.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο στο Μπερναμπέου, που ειδικεύεται στην τεχνητή γονιμοποίηση, περίπου 400 ξένα ζευγάρια πέρασαν από την κλινική κατά το 2008. (tvxs.gr, 12/6/2009)

ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ AIDS ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ

Image Hosted by ImageShack.us
.
Πριν αρκετο καιρο, γυριζοντας τριγυρω στο Palm Springs, ρωτουσα γκεϊ ατομα ποιον θα ψηφισουν για κυβερνητη της Καλιφορνιας. Ο Αρνολντ Σβαρτσενεγκερ ειχε βαλει υποψηφιοτητα και μου φαινοταν αδιανοητο οτι θα υπηρχαν γκεϊ που θα τον ψηφιζαν, αλλα εκανα λαθος...
Το τι ακουσαν τ' αυτια μου δεν λεγεται... "Θα ψηφισω Αρνολντ γιατι ειναι παιδαρος με μουσκλια" " Θα ψηφισω Αρνολντ γιατι ειναι ομορφος και πλουσιος"
Απιστευτα πραγματα... δεν πιστευα στ' αυτια μου.
Τωρα ομως αυτοι που δεν πιστευουν στ' αυτια τους ειναι αυτοι που ψηφισαν τον Αρνολντ...
Η Καλιφορνια τα παει πολυ ασχημα οικονομικα, και ετσι εχουν αρχισει περικοπες κονδυλιων.
Μερικες περικοπες αφορουν φυσικα και τη γκεϊ κοινοτητα και μαλιστα ατομα με ειδικες αναγκες οπως ατομα που ειναι HIV+
Λυπαμαι και αγανακτω οταν βλεπω ατομα που χρειαζονται κατανοηση και υποστηριξη να υποφερουν καθε μερα και πιο πολυ.
Κι' αναρωτιεμαι... αν τα μουσκλια και η παληκαρια του Αρνολντ λενε πια τιποτα στο κοσμο που τον ψηφισε.

ΥΓ Οι φωτογραφιες ειναι απο διαδηλωτες στο Palm Springs εναντια στις περικοπες κονδυλιων για ατομα που εχουν AIDS ή ειναι HIV+

Από το ελληνοαμερικανικό ιστολόγιο Ephemeron

9.7.09

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΕΞ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ

Image Hosted by ImageShack.us
.
Το καθημερινό σεξ βελτιώνει το σπέρμα
Τα Νέα, 1/7/2009
Όπως γράφει η εφημερίδα «Τάιμς» του Λονδίνου, οι ερευνητές του Sydney ΙVF, ενός κέντρου αντιμετώπισης προβλημάτων υπογονιμότητας στο Σίδνεϊ, ανακάλυψαν πως το καθημερινό σεξ για μια περίοδο επτά ημερών βελτιώνει τη γενετική ποιότητα του σπέρματος, χωρίς να μειώνει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων τόσο ώστε να επηρεάσει αρνητικά τη γονιμότητα.
Όταν ένας άνδρας περνά δύο ή τρεις ημέρες χωρίς να εκσπερματώσει, εξήγησαν οι επιστήμονες, με επικεφαλής τον δρα Ντέιβιντ Γκρίνινγκ, σε συνέδριο του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Ανθρώπινης Αναπαραγωγής & Εμβρυολογίας στο Άμστερνταμ, ο αριθμός των σπερματοζωαρίων που αποθηκεύονται στην επιδιδυμίδα, στην κορυφή του όρχεως, αυξάνεται.
Όσο πιο πολύ χρόνο μένουν τα σπερματοζωάρια αυτά στην επιδιδυμίδα, όμως, τόσο μεγαλύτερη γενετική φθορά συσσωρεύουν μέσω της έκθεσης σε θερμότητα και ελεύθερες ρίζες οξυγόνου. Η τακτική εκσπερμάτωση αδειάζει αυτήν τη δεξαμενή σπέρματος, διασφαλίζοντας την έξοδο νεοπαραχθέντος, ανώτερης γενετικής ποιότητας σπέρματος.
Η γενετική φθορά
Πριν από δύο χρόνια, ο δρ Γκρίνινγκ πραγματοποίησε πιλοτική έρευνα με τη συμμετοχή 42 ανδρών που εμφάνιζαν υψηλά επίπεδα γενετικής φθοράς στο σπέρμα τους: διαπίστωσε πως η καθημερινή εκσπερμάτωση επί μία εβδομάδα μείωσε τα επίπεδά της κατά 12%.
Πρόσφατα επανέλαβε το πείραμα με μια σαφώς μεγαλύτερη ομάδα 118 ανδρών, με ανάλογα ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Στο 81% των ανδρών, η γενετική φθορά του σπέρματος μειώθηκε κατά μέσο όρο 12%, παρ΄ ότι αυξήθηκε ελαφρώς στο υπόλοιπο 19% των συμμετεχόντων.
Επιπλέον, στους περισσότερους άνδρες βελτιώθηκε η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων- και παρ΄ ότι ο αριθμός τους μειώθηκε στη διάρκεια της εβδομάδας από 180 εκατομμύρια ανά χιλιοστόλιτρο στα 70 εκατομμύρια ανά χιλιοστόλιτρο, παρέμεινε εντός των φυσιολογικών παραμέτρων γονιμότητας.
Τα αποτελέσματα της αυστραλιανής έρευνας, όμως, ίσως αποδειχθούν σημαντικά και για την εξωσωματική γονιμοποίηση: ο άνδρας καλείται συνήθως να απέχει από την εκσπερμάτωση για τρεις ημέρες προτού δώσει δείγμα σπέρματος για τη γονιμοποίηση.
«Ίσως αυτό να πρέπει να αλλάξει», δήλωσε ο δρ Γκρίνινγκ.
Προσοχή στο υπερβολικό ποδήλατο
Τα νέα της γονιμότητας δεν σταματούν εδώ. Χθες δημοσιεύθηκε μελέτη που έδειξε ότι οι επαγγελματίες ποδηλάτες και οι τριαθλητές, που περνούν υπερβολικά πολύ χρόνο πάνω στη σέλα, μπορεί να καταλήξουν να καταστρέψουν το σπέρμα τους.
Τη μελέτη πραγματοποίησαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Κόρδοβας, σε 15 τριαθλητές από την Ισπανία. Το εξουθενωτικό πρόγραμμα προπόνησης που ακολουθούν οι επαγγελματίες ποδηλάτες και οι τριαθλητές, προειδοποίησαν οι ερευνητές, μπορεί να βλάψει την ποιότητα του σπέρματος ώστε να εμφανιστούν προβλήματα υπογονιμότητας.
Η επικεφαλής της έρευνας, μάλιστα, δρ Ντιάνα Βααμόντε, δήλωσε πως οι αθλητές αυτοί ενδεχομένως θα έπρεπε να καταψύχουν το σπέρμα τους σε νεαρή ηλικία, ώστε να προστατεύουν τη γονιμότητά τους.
Τρεις παράγοντες συντελούν πιθανότατα στην καταστροφή του σπέρματος: η πίεση και η τριβή τής σέλας πάνω στη βουβωνική χώρα, τα στενά σορτ από λίκρα και η έντονη σωματική δραστηριότητα που αυξάνουν τη θερμοκρασία του σώματος, αλλά και το στρες που προκαλεί ένα εξουθενωτικό πρόγραμμα προπόνησης.
Προσοχή, όμως: η προειδοποίηση αυτή αφορά μόνον όσους διανύουν με το ποδήλατο κάθε εβδομάδα, με γρήγορη ταχύτητα, πάνω από 300 χιλιόμετρα. Όσοι χρησιμοποιούν χαλαρά το ποδήλατο για σωματική άσκηση, αναψυχή ή μετακίνηση δεν έχουν κανέναν λόγο να ανησυχούν.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ HPV;

Image Hosted by ImageShack.us
Manuel Delgado (Ισπανία)
.
HPV vaccine effective in men, suggests new research
HEALTH / Gardasil would likely prevent most anal cancers in men; Health Canada says approval a long way off
Greg Beneteau , xtra.ca, 2/7/ 2009
New research suggests that Gardasil, the vaccine developed to protect women against some strains of the cervical cancer-causing human papilloma-virus (HPV), is also effective in preventing HPV infections in men.
The clinical trial, conducted by researchers from the University of California, San Francisco (UCSF) with financial backing from Gardasil manufacturer Merck, may help to get the vaccine approved for use in men in Canada.
Results of the trial were presented at the 25th annual International Papillomavirus Conference in Sweden in May. Lead researcher Joel Palefsky noted that Gardasil appears slightly less effective in preventing HPV infection in men than in women.
“The numbers right now look not quite as good as the girls’ but still very, very good,” says Palefsky. “The
vaccine was nearly 100 percent effective [in women] so you obviously can’t do better than that.”
Palefsky says the vaccine would still make an effective preventative health tool for everyone because the same strains of HPV that cause most cervical cancers in women also cause a majority of anal cancers in men.
“They’re entirely the same,” he says. “That’s why we’re optimistic that if boys do get vaccinated with the same vaccine that girls are using, it should prevent a substantial number of anal cancers.”
HPV is sexually transmitted. The US Centers for Disease Control suggests that gay men are as many as 17 times more likely to develop anal cancer than are heterosexual men.
“On a per-individual basis the risk is clearly much higher in MSM than the general population,” says Palefsky. “That’s presumably due to anal sex, though we also know that you don’t have to have anal sex to get anal HPV infection.”
In an email to Xtra, Vincent Lamoureux, a spokesperson for Merck, declined to say if the company was preparing a Supplemental New Drug Submission application to Health Canada to get the vaccine
“As a matter of policy we cannot comment on our communications with Health Canada since this is proprietary information,” wrote Lamoreux.
In 2006 Health Canada approved Gardasil for use in girls and women aged nine to 26. But even though the vast majority of girls and women who become infected with HPV get the virus from men, and even though Gardasil would likely protect gay men from increased cancer risks, a Health Canada spokesperson says approval of Gardasil for use in men must still be secured through traditional channels.
“Health Canada does not rely on publications to authorize a new product or a new indication for any product,” spokesperson Gary Scott Holub wrote in an email. “The main reliable evidence must come from properly designed and well-executed clinical trials, which are submitted by the sponsor to provide the needed demonstration of safety and efficacy.”
Holub also notes that the regulatory approval process, which can take between 130 and 300 days, is conducted separately for each submission and that it is “not easier or faster to obtain market authorization for use of Gardasil in males” simply because the vaccine was approved in women.
Even if the vaccine were approved in Canada, Palefsky says policy makers and parents would need to be convinced before Gardasil is provided free for school-aged boys.
“If you’re asking is there going to be a bigger hurdle to getting boys vaccinated routinely compared with girls, I think the answer is yes,” he says. “It won’t be easy to sell the vaccine on that basis to Johnny’s mom, especially since it’s unlikely Johnny will have come out at the time when he would most benefit from vaccination, which is prior to initiation of sexual activity.”

8.7.09

ΗΔΟΝΗ

Image Hosted by ImageShack.us

Ηδονή

Χαρά και μύρο της ζωής μου η μνήμη των ωρών
που ηύρα και που κράτηξα την ηδονή ως την ήθελα.
Χαρά και μύρο της ζωής μου εμένα, που αποστράφηκα
την κάθε απόλαυσιν ερώτων της ρουτίνας.

Κ.Π. Καβάφης

Image Hosted by ImageShack.us

ΑΝΔΡΙΚΗ ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 1

Image Hosted by ImageShack.us

Γκρίζα μαλλιά στην κεφαλή,
πούτσος αργός στα σκέλια.
Ασάλευτα τ’ αρχίδια μου,
το χαλεπό το γήρας καταφθάνει.
Ξέρω, αλίμονο, καλά την τέχνη για τον κώλο,
μα, έλα, που πια δεν δύναμαι…

του Αυτομέδοντος από την Κύζικο
(άκμασε τον πρώτο αιώνα μ.Χ.)
.
Moritz–Hermann–Eduard Meier: Ο «Ελληνικός Έρωτας» στην Αρχαιότητα (Περίπλους, 2009)

7.7.09

DARK ROOM

Image Hosted by ImageShack.us
Joe Oppedisano

DARK ROOM
Αυτό το χέρι δεν το ορίζω πάλι σαν ξένο
μέσα στο συνωστισμό, τα πόδια να παραλύουν στα τυφλά αγγίγματα,
ο όλεθρος με σαγηνεύει — στα τιποτένια φιλιά.

Βασίλης Δημητράκος

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟ 3

Image Hosted by ImageShack.us
.
Για το ζεϊμπέκικο*

Οι Έλληνες ας θυμούνται πάντα πως η χώρα
τους είναι αυτή που γεφυρώνει την Ευρώπη
με την Ανατολή και χρέος τους είναι να
κρατούν κάθε ανατολίτικο στολίδι.
Andersen

Το 1934 είδα αληθινούς ζεϊμπέκηδες που μπαρκάρανε στη Σμύρνη, στο πλοίο που με πήγαινε στην Κωνσταντινούπολη. Πήγαινα να δω τα μωσαϊκά στην Αγία Σοφία, που εκείνο τον καιρό είχε ξεσκεπάσει ο Αμερικανός βυζαντινολόγος Ουίτμορ.
Αυτοί οι ζεϊμπέκηδες ήταν ντυμένοι με τις παλιές στολές τους και έμοιαζαν πολύ μ’ αυτούς που είχε ζωγραφίσει ο Γύζης και ο Λύτρας. Ο ένας απ’ αυτούς, ως τριανταπέντε χρονών, μιλούσε καλά ελληνικά και μου έλεγε διάφορα πράγματα. Ιδίως μου μιλούσε για το πώς χόρευε ένας νεαρός που ήταν μαζί τους και όλο έλεγε ότι κανείς δεν τον φτάνει στο χορό.
Προς το ηλιοβασίλεμα, όταν ξεκίνησε το πλοίο για την Πόλη, ο νεαρός χόρεψε πάνω στο κατάστρωμα.Ήταν κοντός και χοντροκόκαλος, αλλά μόλις άρχισε να κινείται πραγματικά μετεμορφώθη. Δεν ήταν πια το ίδιο πρόσωπο. Την ανδρεία του, γιατί ήταν ανδρείος πολύ, σχεδόν άγριος, συνεπλήρωνε περίεργα ένα είδος ταπεινότητος και ένα είδος ευγνωμοσύνης, που δεν ήταν γνωστό ποιον απευθύνεται και ήταν σαν να ευγνωμονεί, με πολλή σεμνότητα ένα θεό, για το θαύμα που είναι η ζωή. Τον συνόδευε ένα τουμπελέκι, που χτυπούσε ένας άλλος ζεϊμπέκης, στο μαγικό ρυθμό 9/8.
Αληθινή θυσία αινέσως, ανδρεία και μαζί πνεύμα συντετριμμένον και τεταπεινωμένον. Έρωτας και αντρειοσύνη και μαζί κάτι σαν αίσθηση θανάτου. Είναι αξιοθαύμαστο πώς χαμήλωνε τα μάτια του με γλυκιά υποταγή, σε αντίθεση με τη μεγάλη δύνμαη, αλλά συγχρόνως με τα πόδια του που τα χτυπούσε στο έδαφος, φοβέριζε κάτι το αόρατο που σερνόταν καταγής. Έμοιαζε με κάποιο άγαλμα ενός πολεμιστή που άλλοτε βαρούσε σπάθα και ασπίδα, και πολεμούσε ένα δράκοντα και τώρα είχε μείνει χωρίς αυτά τα τρία συμπληρώματα –την ασπίδα, τη σπάθα και το δράκοντα- που είχαν χαθεί, όπως συμβαίνει σε πολλά παλιά αγάλματα. (…)
Στα βουνά της Αλβανίας, κοντά στη Φτέρα, άκουσα για πρώτη φορά το ζεϊμπέκικο που τα λόγια του αρχίζουν ως εξής: Μέσα στης ζωής τα μονοπάτια, μπρος στ’ αρχοντικά σου σκαλοπάτια…
Είχα γνωρίσει ως τότε τα τραγούδια της Ρόζας Εσκενάζη και ήμουν θαμώνας της στο κέντρο της οδού Δώρου που, πολλές φορές, πήγαινα παρέα με τον βυζαντινολόγο Ξυγγόπουλο , τον Κόντογλου και άλλοτε με τον Τζούλιο Καΐμη. Μα το ζεϊμπέκικο που άκουσα στην Αλβανία ερχόταν από έναν άλλο κόσμο, διαφορετικό, που μου απεκάλυπτε μια άλλη πλευρά του ανθρώπου. Το ζεϊμπέκικο και τα ρεμπέτικα υπήρχαν βέβαια, ήδη από το 1900 και οι μεγάλοι του ρεμπέτικου είχαν δημιουργήσει αριστουργήματα. Αλλά οι αστικές προκαταλήψεις είχαν βρει έναν τρόπο να το αποκρύψουν, ακόμη και απ’ αυτούς που τους ενδιέφερε. Όταν έφυγαν οι Γερμανοί και ήρθαν οι Εγγλέζοι με τους Έλληνες από τη Μέση Ανατολή, μαζί με το σουίνγκ άρχιζε να ανθίζει με μια νέα βλάστηση, και υπό νέο πνεύμα, το πανάρχαιο ζεϊμπέκικο.
Ο κεντρικός του ναός για μας τους Αθηναίους ήταν το κέντρο “Ο Μάριος” σ’ ένα σπίτι της οδού Ίωνος δεύτερο πάτωμα, όπου άκουσα για πρώτη φορά τον Τσιτσάνη. Η λέξη ναός δεν είναι υπερβολή’ αντρικές καλλονές που θα ζήλευε η Ολυμπία και τα Ίσθμια και θα υμνούσε προθύμως ο Πίνδαρος, έχορευαν με εκείνη τη σεμνότητα που χαρακτηρίζει τον Έλληνα όταν δεν έχει αμφιβολίες για την αξία του. Ο χαρακτήρας του ναού εδίδοντο και ενισχύονταν από την αυστηρότητα του διευθυντή που δεν επέτρεπε την παραμικρή σύγκρουση, πολύ περισσότερο το μεγάλο καβγά για παραγγελιές και άλλες ασήμαντες αφορμές. Θαμώνες ήταν ναύτες και στρατιώτες, που φορούσαν ακόμη το σορτς που απαγόρεψε αργότερα ο στρατός. Καμιά φορά περνούσε και η ΕΣΑ και η ΕΝΑ, αλλά δεν θυμάμαι σοβαρά επεισόδια’ ο διευθυντής τα κανόνιζε όλα. (…)
Παρά τους ενθουσιασμούς των ξένων επισήμων και ανεπισήμων, το ζεϊμπέκικο μένει κατιτί το ερμητικό στην ουσία του και είναι προσιτό, αληθινά προσιτό, μόνο σ’ αυτούς από τους Έλληνες που έχουν αληθινά ορφική μύηση. Λόγια φθαρμένα που δεν μπορούν να εκφράσουν την ουσία, για την οποία ο αμύητος μένει καχύποπτος. (...)
Στα πρώτα ζεϊμπέκικα που εζωγράφισα, τις φιγούρες τις έντυσα με σττρατιωτικά ή ναυτικά ρούχα γιατί απ’ αυτούς είδα να χορεύεται ο χορός αυτός. Όταν άρχισα να ζωγραφίζω γυμνούς χορευτές, με πείραζε κάπως και, για να κάνω πιθανά τα οράματά μου, επινόησα με τη φαντασία μου παραλιακά καφενεδάκια στα οποία αναδυόμενοι κολυμβητές, υπό τους ήχους ενός βραχνού φωνογράφου ή ενός τζουκ μποξ έρχονταν στο τσακίρ κέφι και χόρευαν ζεϊμπέκικο ή τσάμικο, αλλά προς τι οι δικαιολογίες μου όταν ο Ανδρέας Εμπειρίκος το είπε μια για πάντα για μένα, ότι οι φιγούρες μου είναι πάντα γυμνές, ακόμη και όταν είναι ντυμένες.

Γιάννης Τσαρούχης: Αγαθόν το εξομολογείσθαι (Καστανιώτης 1989)

* Πρόλογος στην έκδοση της Γκαλερί Ζουμπουλάκη «Τσαρούχης: Ζεϊμπέκικα και μερικά άλλα», 1982

6.7.09

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟ 2

Image Hosted by ImageShack.us Image Hosted by ImageShack.us
.
Για το ζεϊμπέκικο.
Ένας Έλληνας έχει στοιχεία για να καταλάβει αυτό που ονομάζουμε κλασική τέχνη. Έχει ζωντανό μέσα του τον προ-ελληνικό και παντοτινό γραφισμό της Μεσογείου. Έχει στοιχεία που τον κάνουν να καταλαβαίνει το τυπικό της βουδιστικής θρησκείας. Αλλά έχει κυρίως το πολυτιμότερο όλων. Το «μηδέν άγαν». Στα προσχέδια που εκθέτω υπάρχουν όλα αυτά τα στοιχεία που τα παρουσιάζω σαν ανοιχτά χαρτιά. Ο χρόνος θα τα ενώσει. Θα τα ομαλύνει. Η προγραμματισμένη ελληνικότητα μάς φτωχαίνει. Και μας κάνει ακαδημαϊκούς και ξερούς. Μόνο η ελληνικότητα που υπάρχει παρά τη θέλησή μας, έχει αξία. Ή καλύτερα, μια ελληνικότητα που δεν τη σκεπτόμαστε ποτέ. Είναι κάτι σαν την ομορφιά κι η ελληνικότητα. Δεν προετοιμάζεται στον καθρέφτη. (…)

Και τώρα με τα ζεϊμπέκικα δεν ανησυχείτε; Εξυμνούν κατά κάποιο τρόπο την ανατολίτικη πλευρά της παράδοσής μας.
Από τη μια μεριά γίνεται καυγάς για την υφαλοκρηπίδα και από την άλλη χαρίζουμε στους Τούρκους ό,τι ωραιότερο έχουμε ελληνικό. Ονομάζουμε τούρκικα τα σπίτια με τις εσωτερικές αυλές, που συνεχίζουν την ελληνιστική παράδοση. Και όλη τη βυζαντινή μουσική και τους ελληνικότατους αμανέδες, που ξεκινούν από τα επί σκηνής άσματα του Ευριπίδη, δημιουργώντας μια φανταστική Ευρώπη, ανύπαρκτη. Ή διαλέγοντας για ιδανικό μας την όγδοης ποιότητας Ευρώπη. Ο εχθρός μου στη Ζωή που τον πολέμησα με όλες μου τις δυνάμεις, υπήρξε η ευρωπαϊζουσα αρχοντοχωρατιά.

Γιάννης Τσαρούχης: ως στρουθίον μονάζον επί δώματος (Καστανιώτης, 1987)

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟ 1

Image Hosted by ImageShack.us
.
Τα τραγούδια που του άρεσαν ήταν «Πέφτουν της βροχής οι στάλες», «Στα Τρίκαλα στα δυο στενά», «Σαν πεθάνω στο καράβι», «Μην απελπίζεσαι». Όλα αυτά τα χόρευε ζεϊμπέκικο. Και το «Έχε χάρη που ‘σαι μάγκας κι ομορφόπαιδο… συ μου μάσησες τα φράγκα, βρε παλιόπαιδο» -αυτό έλεγε πως είχε μεγάλη φιλοσοφία.
Σωτηρία Μπέλλου

«Είχε αρχίσει τότε να ζωγραφίζει κάτι ναύτες. Πήγαμε ένα βράδυ σε μια ταβέρνα στο Πέραμα. Ήθελα να δω από κοντά τα μοντέλα του Γιάννη. Μικρός ο χώρος αλλά γεμάτος από νέους που υπηρετούσαν στο Ναυτικό. Τα παιδιά έτρωγαν και έπιναν. Η μουσική λαϊκή, χόρευε κάποιος ζεϊμπέκικο, ξαφνικά πετιέται ένας άλλος, χώνει το κεφάλι το στα ανοιχτά σκέλη του χορευτή, τον σηκώνει στους ώμους και έτσι ο ένας πάνω στον άλλο χόρεψαν με αφάνταστη δεξιοτεχνία. Το χειροκρότημα ήταν ενθουσιώδες, δεν θα το ξεχάσω ποτέ».
Γιάννης Φαϊτάκης

«Την επόμενη μιας εκπομπής στην τηλεόραση, με σταματούσαν στο δρόμο, εδώ στο Μαρούσι, ηλικιωμένες γυναίκες και με ρωτούσαν:
"Εσείς χορεύατε χτες στην τηλεόραση ή ήταν τρικ;"
Για πλάκα τους έλεγα: "Ήταν τρικ".
"Λέγαμε κι εμείς… Μπορείτε στην ηλικία σας να χορεύετε;"
Γιάννης Τσαρούχης

«Πλησίαζε το Πάσχα του 1965, και ταξιδεύαμε με το τρένο προς Θεσσαλονίκη.
"Γεια σου δάσκαλε!" φώναξε μ’ ενθουσιασμό ένας φαντάρος που τον αναγνώρισε
Κι ο Τσαρούχης ψύχραιμος:
"Μπορείς να που πεις τι σε δίδαξα;"
"Ζεϊμπέκικο", απάντησε ο νέος»
Γιώργος Τουρκοβασίλης

Γιάννης Τσαρούχης (Ελευθεροτυπία, 2009)
.
Image Hosted by ImageShack.us

5.7.09

CLOUDBURST

Image Hosted by ImageShack.us Image Hosted by ImageShack.us
.
'Cloudburst'
Veteran actresses and fellow Oscar winners Olympia Dukakis and Brenda Fricker are teaming up for a road trip comedy "Cloudburst," which Thom Fitzgerald is writing and directing for Sidney Kimmel Entertainment.
The film will start shooting in July in Nova Scotia, Canada.
Dukakis and Fricker will play an elderly lesbian couple, together for 30 years, that decides to bust out of a nursing home to take a road trip to Canada. They plot their escape and subsequent trip to Canada because they want to be married before either of them dies. On their way to Canada, the women pick up a young male hitchhiker.