ΓΑΜΟΙ ΑΝΔΡΩΝ. ΟΙ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, ΡΩΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ

Τζων Μπόσγουελ: ΓΑΜΟΙ ΜΕΤΑΞΥ ΑΝΔΡΩΝ. ΟΙ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, ΡΩΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (Ζαχαρόπουλος, 2004)

Με την αναγνώρισή του ως "μείζονος ιστορικού" από το New York Times Book Review, ο Τζων Μπόσγουελ εδραίωσε τη φήμη του ως ένας από τους διαπρεπείς ειδικούς σε θέματα που αφορούν το Μεσαίωνα. Το τελευταίο του βιβλίο "Γάμοι μεταξύ ανδρών: Οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις στην αρχαία Ελλάδα, Ρώμη και μεσαιωνική Ευρώπη", αποτέλεσμα δώδεκα ετών σχολαστικής έρευνας, επικεντρώνεται στην ανακάλυψη από το συγγραφέα λειτουργιών της Καθολικής και της Ορθόδοξης εκκλησίας για τις ενώσεις ομοφυλόφιλων. Αυτές οι τελετές, οι οποίες πραγματοποιούνταν σε όλο το χριστιανικό κόσμο μέχρι τη σύγχρονη εποχή, φαίνεται να μοιάζουν εκπληκτικά με τις γαμήλιες τελετές ετεροφυλόφιλων. Με τη χαρακτηριστική του ακρίβεια και ευρυμάθεια, ο Μπόσγουελ ακολουθεί τα ίχνη της τελετής γάμου μεταξύ ανδρών στην Ελλάδα του Πλάτωνα, όπου η ένωση μεταξύ αδελφικά ίσων ήταν η πιο ευγενική μορφή ανθρώπινης επαφής, στη Ρώμη με το πολύπλοκο σύστημά της για τη νόμιμη "υιοθεσία" και στη χριστιανική Ευρώπη στη συνέχεια, όπου τα συγκρουόμενα συναισθήματα για την ανθρώπινη σεξουαλικότητα οποιασδήποτε μορφής μετατράπηκαν σταδιακά σε μισαλλοδοξία. Ωστόσο, η εκκλησία είχε ήδη δημιουργήσει λειτουργίες για την ευλογία των γάμων από αγάπη, είτε ετεροφυλόφιλων είτε ομοφυλόφιλων. Η ανάλυση που απαιτήθηκε, ώστε να τοποθετηθούν οι συγκεκριμένες τελετές στο αντίστοιχο περιβάλλον, καθιστά το βιβλίο αυτό ουσιαστική ιστορική πηγή για τις ρίζες όλων των σύγχρονων γάμων. [...]

Πότε γεννιέται η προκατάληψη και η απαγόρευση της ομοφυλοφιλίας; Για τον βραβευμένο ιστορικό, Τζων Μπόσγουελ, πρόκειται για μια ιστορία που ξεκινά τον 14ο αιώνα στη δυτική Ευρώπη, όπως εξηγεί στο έργο του «Γάμοι μεταξύ ανδρών, ομοφυλοφιλικές σχέσεις στην αρχαία Ελλάδα, Ρώμη και μεσαιωνική Ευρώπη», όπου μελετά τις ενώσεις ομοφύλων από την αρχαιότητα.

Ο Τζων Μπόσγουελ (1947 - 1994) αποσαφηνίζει πως στη Δύση μετά τον 14ο αιώνα η ομοφυλοφιλία αρχίζει να προκαλεί μια εντυπωσιακή φρίκη.

«Παρόλο που όλες οι κοινωνίες έχουν σεξουαλικά ταμπού, πολλά από τα οποία αφορούν ορισμένους τύπους ομοφυλοφιλικής συμπεριφοράς, λίγοι, αν όχι κανένας, πολιτισμοί ανήγαγαν την ομοφυλοφιλία σε πρωταρχικό και κυρίαρχο ηθικό ταμπού, κάτι που έκανε η δυτική κοινωνία».

Πρόκειται γι’ αυτό που μετουσιώθηκε σε «ακατονόμαστη αμαρτία, ανομολόγητη διαστροφή, έρωτας που δεν τολμά να προφέρει το όνομά του».
Όμως, προειδοποιούσε εξαρχής ο ιστορικός: «Όσοι δεν αναρωτήθηκαν ποτέ γι’ αυτή την παράδοξη προκατάληψη, ειδικά αν και οι ίδιοι είναι επιφυλακτικοί απέναντι στην ομοφυλοφιλία, δύσκολα θα μπορούν να καταλάβουν πόσο αξιοπερίεργη είναι αυτή η μεταστροφή. Πόσο μάλλον σε κοινωνίες όπως της πρώην Σοβιετικής Ένωσης ή μερικών σλαβικών χωρών όπου οι ομοφυλοφιλικές πράξεις τιμωρούνταν με φυλάκιση από το 1960 έως το 1993».
Στο Μεσαίωνα, αλλά και σε προηγούμενες του ιστορικές περιόδους, η ομοφυλοφιλία, ακόμα και όταν γινόταν αντιληπτή και σχολιαζόταν, αυτό είχε πολύ μικρότερη σημασία, όταν συγκρινόταν με άλλες ηθικές και πρακτικές διακρίσεις που αφορούσαν στο ζευγάρωμα. Οι περισσότεροι Χριστιανοί στο Μεσαίωνα και ειδικά στη λεκάνη της Μεσογείου θεωρούσαν σημαντικότερο θέμα τη μοιχεία και όχι το φύλο αυτού με τον οποίο τη διέπραξε κάποιος, συμπεραίνει ο Μπόσγουελ.

Οι λόγοι για τους οποίος από το 14ο αιώνα κι έπειτα στη δυτική Ευρώπη κυριάρχησε μια λυσσαλέα και επίμονα αρνητική αντιμετώπιση της ομοφυλοφιλίας, η οποία θεωρήθηκε ως το χειρότερο αμάρτημα, δεν έχουν ποτέ πλήρως αναλυθεί, λέει ο Μπόσγουελ.
Η αλλαγή, ωστόσο, είναι προφανής από το γεγονός ότι ο Δάντης, στην πιο εμπεριστατωμένη χαρτογράφηση των εσχατολογικών ποινών της εποχής του, τοποθέτησε τους σοδομιστές στην υψηλότερη βαθμίδα του καθαρτηρίου, έξω ακριβώς από τις πύλες του παραδείσου, μαζί με τα άτομα που είναι ένοχα για υπερβολικό ετεροφυλοφιλικό πάθος.
Η βαθιά προκατάληψη ενάντια στο ομοφυλοφιλικό ερωτικό ενδιαφέρον μέσα από τα γραπτά του Θωμά του Ακινάτη, εμφανίζεται τόσο έντονη, που ενώ παραδεχόταν ότι η ομοφυλοφιλική συμπεριφορά δεν ήταν πιο απεχθής από άλλα αμαρτήματα, παρόλα’ αυτά ένιωθε υποχρεωμένος να αναγνωρίσει το λαϊκό συναίσθημα ενάντια σε αυτό το φαινόμενο που ήταν τόσο διαδεδομένο.
Πάντως, στις περιοχές που εκδηλώθηκε αυτή η εκ βαθέων αποστροφή στην ομοφυλοφιλία, οι ενώσεις ομοφύλων θα θεωρηθούν ύποπτες νομιμοποίησης του ακατανόμαστου αμαρτήματος.

* Ο Τζων Μπόσγουελ (1947-1994) γεννήθηκε στη Βοστώνη των Η.Π.Α. Κατείχε στο πανεπιστήμιο του Γέιλ την έδρα ιστορίας Α. Γουίτνι Γκρίσγουολντ. Γνώρισε πολλές διακρίσεις και βραβεύτηκε για την εξαιρετική διδασκαλία του. Το 1981 το έργο του «Χριστιανισμός, κοινωνική ανοχή και ομοφυλοφιλία» τιμήθηκε με το Βραβείο Αμερικανικού Βιβλίου για την Ιστορία. (tvxs.gr)

ΚΑΥΤΟ ΜΕΛΙ

Δεν γουστάρω τα μακριά μαλλιά και τα πολλά μπουκλάκια,

πράγματα τεχνητά κι όχι της φύσης,

μα λιγδωμένη σκόνη στο κορμί παλληκαριού μες στην παλαίστρα,

δέρμα στη σάρκα των μελών μούσκεμα στον ίδρωτα.

Ο πόθος μου γλυκαίνεται με αστόλιστα παιδιά 

οι γόησσες μορφές είναι για πράξεις μιας Αφροδίτης θηλυκιάς. (Στράτων)

Σπυρος Γ Καρυδακης: ΚΑΥΤΟ ΜΕΛΙ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΝΤΡΕΣ ΓΙΑ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΡΩΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥΣ (2013)

Μια συλλογή από 419 ποιήματα 95 αρχαίων Ελλήνων ποιητών, τα οποία αναφέρονται στον έρωτα μεταξύ ανδρών, με υψηλό ύφος ή απλότητα, με χιούμορ ή ερωτισμό, με τρυφερότητα ή σαρκική λαχτάρα που συγκλονίζει. Μεγάλοι δημιουργοί όπως ο Πίνδαρος, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, μα και ανώνυμοι κι ελάσσονες. Από τον Όμηρο και την αρχαϊκή εποχή, τον Σόλωνα, τον Αλκαίο, τον Ίβυκο, τον Θέογνι, τον Μίμνερμο, μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ.
Το δεύτερο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνει σχόλια, βασισμένα αποκλειστικά σε αρχαίους Έλληνες και Βυζαντινούς συγγραφείς, καθώς και σε συλλογές επιγραφών. Οι ίδιοι οι αρχαίοι Έλληνες απαντούν σε βασικά ερωτήματα σχετικά με τη θεσμική θέση των ανδρικών ερώτων στις αρχαιοελληνικές κοινωνίες: μυητικοί, θεσμικά καθιερωμένοι έρωτες μεταξύ ανδρών, σεξουαλικότητα σε σχέση με το "γυμνάσιον", τις παλαίστρες και τα σχολεία, νομικό πλαίσιο για τους αρσενικούς έρωτες, σεξουαλικές πρακτικές, έρωτες με δούλους και ευνούχους, ανδρική πορνεία, "θηλυστολία" δηλαδή τραβεστισμός, αρρενωπότητα και εκθήλυνση, αρχαιοελληνική αρρενοερωτική αργκό, θεσμισμένη στρατιωτική ομοφυλοφιλία σχετιζόμενη με την "πόλιν", την ελευθερία και τη δημοκρατία, ανδρικοί έρωτες στον Όμηρο και άλλα.
Ένα βιβλίο για τον αρσενικό έρωτα που, κατά τον Αριστοτέλη, "ποιεί κοινωνίαν", δηλαδή "δημιουργεί επικοινωνία και κοινωνικότητα". (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο τρόπος που οι αρχαίοι Ελληνες αντιμετώπιζαν τον έρωτα μεταξύ ανδρών είναι κάτι που εμείς σήμερα πολύ δύσκολα μπορούμε να κατανοήσουμε. Σίγουρα ο «πλατωνικός έρως» δεν ήταν αυτό που κατέληξε να σημαίνει. Αλλά είναι εξίσου χονδροειδές λάθος να λέμε ότι οι αρχαίοι Ελληνες ήταν ομοφυλόφιλοι όσο και το να λέμε ότι δεν ήταν. Ουσιαστικά, ο όρος «ομοφυλοφιλία», ως περιγραφή ενός φαινομένου των δικών μας κοινωνιών, δεν είναι κατάλληλος για τα πολιτισμικά και παιδαγωγικά συμφραζόμενα που είχε στην αρχαία Ελλάδα η ερωτική έλξη μεταξύ ανδρών. Αυτό το επισημαίνει ο Σπύρος Καρυδάκης στην εξαιρετική εισαγωγή του στο «Καυτό μέλι», παρουσίαση, μετάφραση και εκτενή σχολιασμό αρχαίων ελληνικών ερωτικών ποιημάτων με θέμα τον ανδρικό ομοερωτισμό.

Ο 52χρονος Καρυδάκης αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση συγγραφέα, και όχι μόνον ούτε κυρίως επειδή είναι ομολογημένα γκέι. Τα μυθιστορήματά του απηχούν ένα σπαρακτικό, απελπισμένο, μεταφυσικών αποχρώσεων πάθος για πλήρωση της ύπαρξης (το οποίο μου θυμίζει κάπως την ποίηση του Καρούζου), καθώς και μια μοναδική στην πεζογραφία μας αίσθηση για τις σκοτεινές έως καταστροφικές όψεις της ερωτικής επιθυμίας, ομοφυλοφιλικής ή ετεροφυλοφιλικής.

Ο Καρυδάκης δεν επιδίδεται ποτέ στην ωραιοπαθή παρουσίαση του ομοφυλοφιλικού έρωτα ούτε, από την άλλη, στην ομοφυλοφιλική αυτολύπηση, στοιχεία και τα δύο που ενδημούν στην γκέι λογοτεχνία και την κάνουν πολλές φορές απωθητική για τους μη ομοφυλόφιλους αναγνώστες, άλλο αν η πολιτική ορθοπρέπεια δεν τους επιτρέπει να το ομολογήσουν. Εχει όμως το θάρρος και την ειλικρίνεια να μιλήσει για τον ανδρικό ομοερωτικό πόθο χωρίς περιστροφές ή εκλογικεύσεις. Οπως έκαναν και οι αρχαίοι ποιητές που ανθολογεί.

Το αν θα απολαύσει κανείς τα ποιήματα της ανθολογίας του είναι ζήτημα γούστου, και δεν εννοώ μόνο το φιλολογικό γούστο. Αλλά τα σχόλιά του γι' αυτές τις ποιητικές δημιουργίες, τα οποία καταλαμβάνουν όχι λιγότερο από τα τρία πέμπτα του πολυσέλιδου τόμου, είναι, μαζί με την εισαγωγή, ό,τι πιο λεπτομερειακό, λεπτολόγο, οξυδερκές και με μια λέξη ενδιαφέρον έχει γράψει έλληνας συγγραφέας γι' αυτό το θέμα. Αξίζει να τοποθετηθούν πλάι στο κλασικό πλέον βιβλίο του Ντόβερ «Η ομοφυλοφιλία στην αρχαία Ελλάδα», από το 1978. Και δεν χρειάζεται να είναι κανείς ομοφυλόφιλος για να νιώσει πως κέρδισε πολλά διαβάζοντάς τα. (Δημοσθένης Κούρτοβικ, tanea,gr, 2013)

Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ. Ο ΥΠΟΚΟΣΜΟΣ

Ο Τίμαρχος, ένας πολιτικός που κατηγόρησε ο Αισχίνης το 346 π.Χ. σε ένα λόγο που έμεινε ονομαστός, μπαίνει το ίδιο πρόωρα με τον Αλκιβιάδη το νεότερο στη σκηνή. Περίεργη προσωπικότητα, που έγινε συνώνυμη του εκδιδόμενου της χειρότερης υποστάθμης, καλού τόσο όσο να περάσει τη ζωή του σε έναν οίκο ανοχής. Από αξιότιμη οικογένεια με σημαντική περιουσία, ο Τίμαρχος ζει στην κόψη του ξυραφιού, στη διαρκή αναζήτηση της ηδονής, μανιώδης παίχτης και κατά συνέπεια έτοιμος για κάθε συμβιβασμό προκειμένου να βρει τα απαραίτητα για τα καπρίτσια του χρήματα. Συχνάζει στους πιο ύποπτους κύκλους της Αθήνας και, σπρωγμένος ταυτόχρονα από τον πανηδονικό του αισθησιασμό και από τη δίψα για το παιχνίδι, αφήνεται από αδυναμία κι από λαγνεία σε ό,τι επιφυλάσσει η ελληνική κοινωνία για τους πιο καταφρονεμένους.

Οι περιπέτειες του Τίμαρχου μας επιτρέπουν να έχουμε μια εικόνα των πιο σκοτεινών αθηναϊκών κύκλων. Μαντεύουμε τις ύποπτες υποθέσεις που μπλέκονται στα καπηλειά, τις βρώμικες συναλλαγές που μπερδεύουν τους νεαρούς ευγενείς με ανυπόληπτα άτομα που εκμεταλλεύονται την επιρροή τους για να τους αποσπάσουν χρήματα. Περισσότερο κι απ' τον Αλκιβιάδη, που η σταδιοδρομία του περιλαμβάνει μια σειρά διαδοχικών σκανδάλων που διαπράττονται γενικά από μια αδικαιολόγητη τάση για πρόκληση, ο Τίμαρχος αντιπροσωπεύει τη διαφθορά μιας ολόκληρης νεολαίας.

Ο Τίμαρχος αρχίζει να συχνάζει στους ύποπτους αθηναϊκούς κύκλους στα δεκατρία ή στα δεκατέσσερά του, εκμεταλλευόμενος την ομορφιά του για να μπορεί να επιδίδεται, χωρίς να ξοδεύει δραχμή, σε όλες τις απολαύσεις που του είναι ακόμα απαγορευμένες. Όπως ο Αλκιβιάδης ο νεότερος, δεν έχει πατέρα, γεγονός που πιθανώς του αφήνει μεγαλύτερη αυτονομία απ' ό,τι σε ένα παιδί που εξαρτάται ακόμα από τους γονείς του: «Ο Τίμαρχος, παιδί ακόμα, εγκαταστάθηκε στον Πειραιά στο ιατρείο τον Ευθύδικου και παρίστανε το φοιτητή της Ιατρικής. Στην πραγματικότητα προτιμούσε να εκδίδεται, όπως θα δείξει η ιστορία. Πολλοί έμποροι, ξένοι ή Αθηναίοι, πλάγιασαν μαζί τον εκείνη την εποχή. Τι να πει κανείς για ένα νεαρό αγόρι πον εγκαταλείπει το σπίτι τον για να ξενυχτάει σε ξένα σπίτια, κυρίως τη στιγμή πον όλοι προσέχουν την εξαιρετική ομορφιά τον; Συμμετείχε σε πολυτελή γλέντια χωρίς να πληρώνει τίποτε- είχε στη διάθεσή τον αυλήτριες και πόρνες από τις πιο ακριβές- έπαιζε ζάρια, μα δεν πλήρωνε όταν έχανε κι έβαζε άλλους να πληρώνουν αντί γι' αυτόν».
Η σταδιοδρομία του Τίμαρχου ξεκινά στο σπίτι ενός γιατρού, μέρος που στην Ελλάδα ευνοεί την ανδρική πορνεία, όπως η παλαίστρα ή τα λουτρά. Τα ιατρεία έχουν, δίκαια ή άδικα, αποκτήσει για τα καλά τη φήμη της ακολασίας. Τα πήγαιν'-έλα με διάφορες προφάσεις, για παράδειγμα τις ιατρικές σπουδές, η παρουσία «ασθενών» λίγο πολύ ξεγυμνωμένων, τι πιο ευνοϊκό για συναντήσεις, «εμπορικές» συναλλαγές, διακανονισμούς συνευρέσεων ή πρελούδια σχέσεων μεγαλύτερης διάρκειας; Επιπλέον το σπίτι του Ευθύδικου που βρίσκεται στον Πειραιά αποτελεί ένα επιλεγμένο μέρος για να συναντήσει κανείς τους ξένους εμπόρους που αποβιβάζονται στο λιμάνι και αναζητούν περίεργες περιπέτειες. Ό,τι καταδικάζουν ο Αισχίνης και οι συμπατριώτες του στη συμπεριφορά του Τίμαρχου, Αθηναίου πολίτη, είναι ότι ανταλλάσσει με χρήμα την ομορφιά του όπως οι πόρνες που τριγυρνούν στους δρόμους του Κεραμεικού ή του Πειραιά, αντί να παραμένει στις σχέσεις ανάμεσα σε εραστές και ερωμένους που είναι πλήρως αποδεκτές απ' όλους. Όμως ο Τίμαρχος που έχει ήδη καταληφθεί απ' τη μανία των απολαύσεων θέλει να αποσπάσει από την ομορφιά του κάθε πιθανή ωφέλεια και μετά από κάποιες εφήμερες περιπέτειες αφήνεται στον πειρασμό μιας πιο στέρεης σχέσης με έναν Αθηναίο, το Μισγόλα, περίπου είκοσι χρονών: «Κάποιος Μισγόλας, γιος τον Ναύκρατη, άντρας με καλή καταγωγή στον οποίο σε πολλά σημεία δεν υπήρχε τίποτα να προσάψεις, είχε μια μεγάλη έλξη για ιδιαίτερες σχέσεις και ζούσε περιτριγυρισμένος από τραγουδιστές και μουσικούς, Κατάλαβε αμέσως γιατί ο Τίμαρχος περνούσε τον καιρό του στο σπίτι του γιατρού και του πρότεινε ένα χρηματικό ποσό για να του κάνει παρέα. Οδήγησε στο σπίτι του αυτό το πολύ νέο αγόρι, το αρκετά ευτραφές, το ήδη διεφθαρμένο, που του άρεσε να δέχεται ό,τι ήθελε ο Μισγόλας, Ο Τίμαρχος δε δίστασε να τον ακολουθήσει και να υποκύψει παρότι δεν του έλειπε τίποτε- πράγματι ο πατέρας του του είχε αφήσει μια γερή περιουσία που την κατασπάραξε στη συνέχεια. Αν φερόταν έτσι, είναι γιατί ήταν σκλάβος των πιο ευκαταφρόνητων παθών, της έλξης του για τις λεπτές γεύσεις, τα πολυτελή συμπόσια, τις αυλήτριες, τις πόρνες, το παιχνίδι, με δυο λόγια για όλα όσα δεν έπρεπε να γοητεύουν έναν ελεύθερο και ευγενή άντρα. Αυτό το απεχθές υποκείμενο δεν ντράπηκε να εγκαταλείψει το πατρικό του για να πάει να ζήσει στο σπίτι του Μισγόλα που ούτε οικογενειακός τους φίλος ήταν ούτε συμμαθητής του ούτε κηδεμόνας του, μα ένας ξένος, μεγαλύτερος απ' αυτόν και χωρίς καμιά συστολή μπροστά στην ομορφιά του αγοριού». Σ' αυτούς τους κύκλους, οι συκοφάντες ή επαγγελματίες καταδότες δρουν με ευχέρεια. Ξέρουμε κυρίως την ένοχη δράση τους στον πολιτικό κόσμο. Στόχος τους είναι και οι γιοι καλών οικογενειών, εκβιάζοντας τους με χρήματα, όταν τους πιάνουν σε καταστάσεις που τους εκθέτουν. Εκβιάζουν και τις οικογένειες των νεαρών, απειλώντας να φέρουν στο φως τα καμώματα των βλασταριών τους. Η Αθήνα είναι ένα χωριό και είναι πολύ δύσκολο να κρυφτούν ενασχολήσεις ασύμβατες με την αξιοπρέπεια του πολίτη!

ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Η κοινωνία της Αρχαίας Ελλάδας αντιμετωπίζει το θέμα ομοφυλοφιλία / ετεροφυλοφιλία τελείως διαφορετικά απ' ότι το αντιμετωπίζει η Δυτική κοινωνία. Η ομοφυλοφιλία στην Αρχαία Ελλάδα δεν είναι καταδικαστέα ούτε περιθωριοποιημένη. Αντιθέτως, απαντάται στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα. Οι λόγοι αυτής της αντιμετώπισης πρέπει ν' αναζητηθούν στο συμβολισμό της ελληνικής κοινωνίας και ειδικά στη μυθολογία της. Πολλοί ήταν οι μύθοι που αναφέρονταν στην παιδεραστία και ο αριθμός τους αυξανόταν καθώς η ομοφυλοφιλική πρακτική επεκτεινόταν και πέρα από τα αρχικά θεσμικά της πλαίσια. Η μελέτη των αρχαιότερων μύθων αυτής της κατηγορίας μας αποκαλύπτει το νόημα αυτού του αρχαϊκού θεσμού: ο εραστής, θεός ή ήρωας, είναι πάντα δάσκαλος και μύστης. Ο έφηβος ερωμένος, ο μυούμενος, διατηρεί την ιδιότητα του μαθητευόμενου μέχρις ότου η ενηλικίωση βάλει ένα τέλος στην ερωτική του υποταγή. Διαπιστώναμε συνεπώς ότι η ομοφυλοφιλία, όπως εμφανίζεται στην ελληνική κοινωνία, έχει μυητική καταγωγή και μπορούμε να ανιχνεύσουμε την προϊστορία της στα έθιμα και στις αντιλήψεις των πρωτόγονων ενδοευρωπαϊκών λαών. (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)

ΑΝΔΡΙΣΜΟΙ. ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

Τι σήμαινε να είναι κάποιος «άνδρας» στο παρελθόν; Με ποιους τρόπους διαμορφωνόταν ατομικά και συλλογικά η εικόνα του ανδρικού εαυτού και πώς οι ανδρικές ταυτότητες, υποκειμενικότητες και εμπειρίες αναπαράγονταν και μεταβάλλονταν χρονικές περιόδους, κοινωνικά περιβάλλοντα και πολιτισμικά συμφραζόμενα; Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα από τα οποία εκκινεί ο ανά χείρας τόμος, φέρνοντας σε δημιουργική συνομιλία ερευνήτριες και ερευνητές που συνδιαλέγονται με τη διεθνή βιβλιογραφική παραγωγή και τους σύγχρονους προβληματισμούς της ιστορίας του ανδρισμού και του φύλου. Οι συμβολές του τόμου αντλώντας τα παραδείγματά τους από την ελληνική και την ευρωπαϊκή ιστορία αποτυπώνουν την πολλαπλότητα της ανδρικής εμπειρίας μέσα από πλήθος πεδίων, όπως την πολιτική, τον πόλεμο, την οικογένεια, την αυτοκρατορία, τα ομοκοινωνικά περιβάλλοντα, τον κινηματογράφο, τη λογοτεχνία, το κοινωνικό περιθώριο και τις ελίτ, ενώ διαπλέκουν παραγωγικά το φύλο με άλλες κατηγορίες ανάλυσης, όπως το έθνος, την τάξη, την ηλικία, το σώμα και τη σεξουαλικότητα. Υπογραμμίζουν, τέλος, τον συσχετικό χαρακτήρα ανδρισμών και θηλυκοτήτων και διευρύνουν σημαντικά την οπτική μας γύρω από την παραγωγή των σχέσεων εξουσίας κατά το παρελθόν. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) 

Περιεχόμενα

-Πρόλογος
Δήμητρα Βασιλειάδου, Γιάννης Γιαννιτσιώτης, Ανδρονίκη Διαλέτη, Γιώργος Πλακωτός
Ανδρισμοί και ιστορία: η ιστοριογραφία μιας σχέσης
-ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ, ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ
Δήμητρα Βασιλειάδου
Η σιωπή, ο φόβος, η σαγήνη: γράφοντας τον σεξουαλικό εαυτό στα τέλη του 19ου αιώνα
Παναγιώτης Ζεστανάκης
Ανδρισμοί και οικογενειακές σχέσεις σε ένα μεταβατικό κινηματογραφικό τεκμήριο: η ταινία «Το παίζω και πολύ άνδρας» του Ερρίκου Θαλασσινού (1983)
Κώστας Γιαννακόπουλος
Φαντάσματα από το παρελθόν στο παρόν: ανδρικές ομοερωτικές επιθυμίες και πολιτικές στη μεταπολεμική και σύγχρονη Ελλάδα
Άρης Τσαντηρόπουλος
Διαπροσωπικές διαφορές και συγκρούσεις μεταξύ ανδρών ενώπιον του λόγου που μετράει: μια ανθρωπολογική προσέγγιση του «σασμού» (συμβιβασμού) στη σύγχρονη Κρήτη
ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ, ΡΩΓΜΕΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΛΙΤ
Ανδρονίκη Διαλέτη
Σώμα, ανδρισμός και ευγένεια στην Ιταλία των πρώιμων νεότερων χρόνων
Παναγιώτης Κιμουρτζής - Άννα Μανδυλαρά
Το σώμα και οι εορτές του Όθωνα (1833-1862). Όψεις του ανδρισμού: το «φυσικό» και το «πολιτικό» σώμα του βασιλιά
Ευγενία Σηφάκη
Ανδρισμός και αυτοκρατορία: η ιστορία του Robert Clive (1725-1774) σε κείμενα της βικτωριανής πεζογραφίας
Κώστας Ράπτης
Ανδρισμοί και αριστοκρατία στην Κεντρική Ευρώπη του ύστερου 19ου και πρώιμου 20ού αιώνα
ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΜΟΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ
«Non est masculus, neque femina»: η σχέση του ριζοσπαστικού φραγκισκανισμού με την αρσενικότητα στον 14ο αιώνα
Μαρία Παπαθανασίου
Όψεις του ανδρισμού στο γερμανικό "νεανικό κίνημα" (1896-1933)
Κώστας Παλούκης
Η ταξική ηθική στο ιδεώδες του αρχειομαρξιστικού ανδρισμού
Άννα Πούπου
Μοναχικοί λύκοι, έξυπνα λαγωνικά, θυμωμένοι γάτοι: ανδρισμοί στο ελληνικό κινηματογραφικό αστυνομικό θρίλερ των δεκαετιών 1950 και 1960
ΕΠΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΟΡΙΑΚΟΙ ΑΝΔΡΙΣΜΟΙ
Γιώργος Πλακωτός
Υπό το βλέμμα των άλλων: περιηγητικοί ανδρισμοί, 13ος-18ος αιώνας
Λίνα Αμπντελχαμίντ
Ο πόλεμος του 1897 στη λογοτεχνία: παράγοντας (αντ)εθνικούς ανδρισμούς
Κωστής Γκοτσίνας
Ουσίες γένους αρσενικού: ναρκωτικά και ανδρισμός στην Ελλάδα (1900-1940)
Βιογραφικά σημειώματα

Επιμέλεια: Δήμητρα Βασιλειάδου, Γιάννης Γιαννιτσιώτης, Ανδρονίκη Διαλέτη, Γιώργος Πλακωτός
Διορθώσεις: Κ. Παντελίδου

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΡΩΣ

\

Ο James Davidson είναι 55 ετών και είναι καθηγητής με ξεχωριστό ενδιαφέρον για την Αρχαία Ιστορία στο University of του Warwick, ένα πανεπιστήμιο με πολύ καλές αξιολογήσεις που βρίσκεται στη καρδιά της Αγγλίας, 5 μόλις χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης του Coventry. 

O Davidson δεν είναι καθόλου άγνωστος στο ελληνικό κοινό. Η πρώτη του επαφή έγινε με την έκδοση του (εξαντλημένου πλέον) «Αρχαίοι Αθηναίοι- Ηδονές, καταχρήσεις και πάθη» σε μετάφραση της Χίλντας Παπαδημητρίου από τις Εκδόσεις Περίπλους το 2003. Ένα εξαιρετικά απολαυστικό στην ανάγνωση βιβλίο για ένα άγνωστο κόσμο και τις συνήθειες- συμπεριφορές του. Στο ενημερωτικό σημείωμα που βρήκα στο biblionet διαβάζω: «Δύο ήταν τα μεγαλύτερα πάθη στην Αθήνα των κλασικών χρόνων, οι εταίρες και... τα ψάρια. Όμως το κυνηγητό της ηδονής στη "δημοκρατία πρότυπο" -ή μήπως πρότυπο των απανταχού κυνηγών των απολαύσεων;- δε σταματούσε εκεί.

Ο Μελάνθιος, για παράδειγμα, ευχόταν να είχε λαιμό σαν του πελαργού, για να παρατείνει την απόλαυση του φαγητού που κατάπινε. Ο Φιλόξενος έφαγε ένα χταπόδι μήκους ενός μέτρου και κόντεψε να πεθάνει από δυσπεψία, ένας ανώνυμος αλκοολικός, που απαθανάτισε ο Αριστοτέλης, έβαλε ένα αβγό κάτω από το στρώμα του, κάθισε πάνω του και έπινε ασταμάτητα μέχρι να το κλωσήσει.

Σε αυτή την άκρως απολαυστική επιστημονική μελέτη που δείχνει πόσο πολύ έπαιρναν στα σοβαρά την απόλαυση οι αρχαίοι Αθηναίοι, ενημερωνόμαστε, εκτός από την ιδεολογία της διατροφής, για τις εταίρες, τους πελάτες τους, την ταρίφα τους, το ρεπερτόριό τους στις σεξουαλικές στάσεις, όπως και για τα συμπόσια και το τελετουργικό της οινοποσίας. Δεν παραλείπονται και η πολιτική, τα σοβαρά ζητήματα της δημοκρατίας και της απολυταρχίας, κατά τη διάρκεια της αθηναϊκής ηγεμονίας, αλλά και της κατακτητικής επέλασης του Φιλίππου της Μακεδονίας». Το βιβλίο κυκλοφόρησε στα αγγλικά το 1998 με τίτλο «Courtesans and Fishcakes: The Consuming Passions of Classical Athens».

Πρόσφατα από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια εκδόθηκε στα ελληνικά ένα πολυσυζητημένο βιβλίο του Davidson – κυκλοφόρησε το 2008- «The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece» (ο πρωτότυπος τίτλος του). Σε μετάφραση του έμπειρου Λύο Καλοβυρνά βρίσκεται πλέον διαθέσιμο στα βιβλιοπωλεία το «Οι Έλληνες και ο ελληνικός έρως». Το τελευταίο όπως επισημαίνει όσο πιο διακριτικά μπορεί ο υπότιτλος που συνοδεύει την αγγλική έκδοση αφορά μια «ριζοσπαστική επανεκτίμηση της ομοερωτικής φιλίας στην αρχαία Ελλάδα». 

Σε ένα ενημερωτικό σημείωμα των εκδοτών διαβάζουμε: «Το μυστικό της αρχαιοελληνικής ομοφυλοφιλίας παραμένει τέτοιο μόνο για εκείνους που αποφεύγουν να ρωτήσουν. Οι ίδιοι οι Έλληνες δεν το έκρυβαν. 

Διεκτραγωδούσαν ή αστειεύονταν με τα ομοερωτικά τους πάθη, διαλαλούσαν τον πόθο τους για "σφριγηλούς μηρούς", υμνούσαν στα αγγεία τους το κάλλος των εφήβων, τιμούσαν με αγάλματα το ζεύγος των Τυραννοκτόνων, μεταμόρφωναν τον Δία σε αετό που ανύψωνε τον Γανυμήδη στα ουράνια. Κατάπληκτοι μπροστά σ’ αυτό το φαινόμενο, οι Ρωμαίοι επίγονοί τους το ονόμασαν "ελληνικό έθιμο", οι δε νεότεροι λόγιοι και αισθητές, "ελληνικό έρωτα".

Φυσιολογικό πάθος που ολοκληρωνόταν με τη σωματική συνεύρεση ή εξιδανικευμένη πνευματική έλξη -ποιος ήταν ο αληθινός χαρακτήρας του Έρωτα ή της Φιλίας των Ελλήνων; Οι ίδιοι δείχνουν άλλοτε να τον επικροτούν ανεπιφύλακτα κι άλλοτε να τον επικρίνουν -όπως ο Πλάτων, που εμφανίζεται να καταδικάζει στους Νόμους ό,τι εγκωμιάζει ως την πιο αγνή και ανδρεία μορφή αγάπης στο Συμπόσιο.
Οι ελληνικές κοινωνίες μάλλον δεν ήταν ένα γκέι Ελντοράδο, ούτε παράδεισος σοδομανιακών παιδεραστών. Στο ομοερωτικό φάσμα συνυπήρχαν ή αντιμάχονταν οι πιο ακραίες εκδοχές προσφοράς χάριτος: ο πληρωμένος έρωτας του πόρνου και το φλογερό πάθος για μια συμβολική ασώματη συνένωση εραστών και ερωμένων.
Αναψηλαφώντας ένα πλήθος πηγών -από την ποίηση, το θέατρο, την ιστορία και τη φιλοσοφία μέχρι τη μυθολογία και την εικονογραφία- ο Τζέιμς Ντέιβιντσον ζωντανεύει με οίστρο, σ’ όλη την πολυπλοκότητα και ποικιλομορφία του, ένα φαινόμενο που δεν έχει πάψει να είναι επίμαχο από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας».
Στα ελληνικά παραμένει αμετάφραστο το δεύτερο κατά σειρά βιβλίο του καθηγητή Davidson που κυκλοφόρησε στις αρχές του 2000 – το «One Mykonos». Ένα βιβλίο γραμμένο με διάθεση ελευθερίας καθώς πέραν των ιστορικών και άλλων πηγών στις οποίες καταφεύγει ο Davidson επιστρατεύονται και οι εμπειρίες της «αφρώδους υποτροφίας» (sparkling scholarship) όπως διάβασα κάπου…

(Γ.Κ.Καρατζάς, protothema.gr)

ANDERS ALS DIE ANDERN. ΕΝΑΣ ΑΙΩΝΑΣ ΛΟΑΔ ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑΣ

Περραιβός 

Vimeo.

ΕΜΠΡΟΘΕΤΑ ΑΝΙΣΤΟΡΗΤΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΣΜΟΙ - 1

An unidentified group of young people celebrate outside the boarded-up Stonewall Inn 

after riots over the weekend of June 27, 1969 

Was Anne Frank “bisexual?” Keen to claim her as one of their own, some queer activists are citing previously overlooked passages from the complete and unabridged second edition of Frank’s diary as evidence that the world’s most famous Holocaust victim swung both ways. “I remember that once when I slept with a girl friend I had a strong desire to kiss her, and that I did do so,” Frank wrote about a sleepover with her best friend. Disregard, if you can, the strange fixation with the sexuality of a hormonal adolescent girl; seizing upon the private musings of a 14-year-old about her school crush as prima-facie evidence of bisexuality does little to illuminate, and much to occlude, the reason she and her family were hiding in the attic, which is that they were Jews. It is of a piece with other, modish forms of historical revisionism driven by contemporary political demands, like the claim that Muslims are “the new Jews,” that Syrian refugees are the modern-day equivalent of Jews fleeing Nazi Germany, or that detention centers holding individuals who voluntarily cross the internationally recognized border of a democratic country are akin to “concentration camps” where people—based upon their ethnicity—were forcibly herded prior to their mass extermination at the hands of a ruthlessly efficient totalitarian state.

A similar process of historical obfuscation is under way with regard to the Stonewall Uprising, which transpired 50 years ago last month when the patrons at a Greenwich Village gay bar fought back against the police harassment that intruded so heavily upon gay life at the time. According to the revisionist narrative, it was not gay people who sparked the rebellion, but “trans women of color.” Writing to commemorate the rebellion in The New York Times, the director of policy and programs at the Transgender Law Center describes Stonewall as the place “where trans women of color led the resistance that started the national L.G.B.T.Q.-rights movement.” In a symposium for Harper’s magazine, a transgender author named T Cooper declares, “If it were not for us, Stonewall might not have happened.” The National Center for Transgender Equality contends that, “Although the exact identity of the person who started the riots is lost to history, we know that trans women, especially trans women of color, played a central role in the resistance.”

Topping a recent New York Times list of “LGBTQ Pioneers” deserving of statues in their honor is the late Marsha P. Johnson, who variously identified herself as a gay man and a drag queen, and whom the paper credits with “spearheading the rebellion at Stonewall as a transgender African-American woman.” Two weeks later, New York City Mayor Bill de Blasio heeded the call by announcing that Johnson and Sylvia Rivera, another transgender activist often credited as leading the insurrection, would be honored with a statue in the vicinity of the old Stonewall Inn. “Marsha P. Johnson and Sylvia Rivera are undeniably two of the most important foremothers of the modern LGBTQ rights movement, yet their stories have been erased from a history they helped create,” declared New York City’s first lady, Chirlane McCray, in a statement lauding the pair’s “leading role at Stonewall.”

Stonewall revisionism has even reached the upper echelons of the gay mainstream establishment, with the Human Rights Campaign, the country’s leading LGBT advocacy group, and Mayor Pete Buttigieg, the first serious openly gay presidential candidate, mouthing its mantras. “Harassed by local police simply for congregating, Stonewall’s LGBTQ patrons—most of whom were trans women of color—decided to take a stand and fight back against the brutal intimidation they regularly faced at the hands of police,” asserts an article on the website of HRC. Buttigieg, no doubt smarting from accusations that he’s not gay enough, last month tweeted that “#Pride celebrates a movement that traces back to the courage of trans women of color 50 years ago this weekend.”

The release three years ago of the coming-of-age docudrama Stonewall, which placed a blond, cisgender, white gay man at the center of events, gave a significant, if inadvertent, boost to those who falsely assert that “trans women of color” started the uprising, only to have their leading role erased by a Hollywood whitewash. That it was most likely a blond, cisgender, white gay man, Jackie Hormona, who threw the first punch at a cop did nothing to quash the fake news. “By many accounts, the rebellion was led by drag queens and gay street people,” wrote a film critic for The New York Times, arguing that the movie’s “invention of a generic white knight who prompted the riots by hurling the first brick into a window is tantamount to stealing history from the people who made it.”

The narrative that “trans women of color” led the Stonewall riot rests largely upon the purported participation of just two individuals: Johnson (who was black) and Rivera (who was Hispanic.) One popular story, recently repeated by transgender actress Laverne Cox in the ABC documentary series 1969, has it that Johnson was celebrating her 25th birthday at the bar when police raided the joint. In an article published three years after the uprising, Rivera maintained that “the first stone was cast by a transvestite half sister. … Remember we started that whole movement the twenty-seventh day of June of the year 1969!”

***

Contemporaneous press accounts and the most credible scholarship both confirm that the crowd which partook in the Stonewall uprising was primarily not trans, female, and of color, but gay, male, and white. “Hundreds of young men went on a rampage in Greenwich Village,”  the Times reported the day after the uprising began, using “young men” repeatedly to describe the rioters. A story in the next day’s paper again referred to “large crowds of young men” engaged in fisticuffs with police. The Village Voice reported that, of the 200 people ejected from the Stonewall Inn the first night of the riots, only five people dressed as women were arrested.

“My research for this history demonstrates that if we wish to name the group most responsible for the success of the riots, it is the young, homeless homosexuals, and, contrary to the usual characterizations of those on the rebellion’s front lines, most were Caucasian; few were Latino; almost none were transvestites or transsexuals,” concludes David Carter in Stonewall, the definitive account of the uprising, for which he conducted hundreds of interviews. Carter quotes one of the bar’s owners stating that its clientele was “98 percent male.” As for the presence of transgender people, the Stonewall was “not a generally welcoming place for drag queens,” Eric Marcus, editor of an oral history of the gay rights movement, wrote in 1999. “The majority of the hundreds of people who crowded onto Christopher Street and jammed Sheridan Square were young gay men.” In his 1996 book American Gay, the sociologist and anthropologist Stephen O. Murray writes that “men familiar with the milieu then insist that the Stonewall clientele was middle-class white men and that very few drag queens or dykes or nonwhites were ever allowed admittance.” Sylvia Rivera herself once told an interviewer that “The Stonewall wasn’t a bar for drag queens. … If you were a drag queen, you could get into the Stonewall if they knew you. And only a certain number of drag queens were allowed into the Stonewall at that time.”

Put aside the question of whether the people described as “draq queens” 50 years ago would today identify as transgender (some might, many would still identify as drag queens, that is, gay men impersonating women)—by most accounts they were relatively few in number. “There were maybe twelve drag queens,” one participant, Craig Rodwell, recalled in an interview years after the uprising, “… in thousands of people.” Speaking in a New York Times video essay about the disputed legacy of Stonewall, another participant, Robert Bryan, states that “There were some individual people of color but it was not a group of trans people of color who started the rioting.”

As for Johnson and Rivera, their role in Stonewall has been greatly exaggerated. Often credited with having thrown the first brick (or shot glass, pick your legend), Johnson’s own accounts contradict the narrative that others have propagated in the decades following her 1992 death. By her own admission, Johnson wasn’t even at the Stonewall until well after the rioting began (and her birthday was in August, not June). Johnson told Eric Marcus: “I was uptown and didn’t get downtown until about two o’clock. When I got downtown, the place was already on fire, and there was a raid already. The riots had already started.” As for Rivera, who died in 2002, there is “not one credible witness who saw her there on the first night,” according to the historian Carter. One of Carter’s sources who was present when the fighting broke out told him that Johnson herself later said that “Sylvia was not at the Stonewall Inn at the outbreak of the riots as she had fallen asleep in Bryant Park after taking heroin.” The historian Martin Duberman, author of another book about Stonewall, calls Rivera “wildly unreliable.”

Transgendering Stonewall serves a contemporary political agenda, one that asserts a proportional relationship between marginalization and virtue. As America has essentially come to accept gay equality, the intersectional left—perpetually in need of an adversarial posture against society, and for whom “trans women of color” is now a slogan—has settled on radical gender ideology as its next front in the culture war. Stonewall loses its cachet as an inspiration for contemporary “resistance” if it retains its actual gay character, as that renders it achingly bourgeois, and so the event has been distorted into a transgender story, thereby making it more subversive. (And even that isn’t enough for some people: According to one historian, Stonewall wasn’t just led by trans women of color, it was “a Race Riot against the police started by hustling transwomen of color.”) Witness Julian Castro’s expressed commitment at last month’s Democratic presidential debate to providing federally funded abortions for a “trans female.” Despite being an anatomical impossibility, it was one of the night’s most raucous applause lines.

As political strategy, it’s understandable that some transgender activists would want to conflate their cause as much as possible with that of the gay movement, which has achieved more social change more rapidly than any other in American history. The transgendering of Stonewall stems from an entirely understandable impatience with the evolution of public attitudes on the subject of gender identity, and an expectation that Americans should accept the claims of the transgender movement as readily and as fully as they did those of the gay one. But this desire to imitate the successes of the gay movement lacks an appreciation for its long-term strategy and tactics. It took five decades from the first gay rights picket outside the White House in 1965 to the national legalization of same-sex marriage. In the intervening years there were numerous victories and setbacks: The removal of homosexuality from the American Psychiatric Association’s list of mental disorders was followed by Anita Bryant’s “Save Our Children” campaign; the unexpected defeat of a California ballot initiative prohibiting gays from teaching in public schools was overshadowed weeks later by the assassination of Harvey Milk; the AIDS epidemic, the 1986 Supreme Court decision Bowers v. Hardwick upholding state bans on gay sex, and the imposition of “Don’t Ask, Don’t Tell” on the military did as much to stigmatize gay people as Angels in America, Ellen, and Will & Grace did to humanize them. Whatever dignity gays have earned in the eyes of their fellow citizens has come about through a painstaking, decades-long process of individual gay people coming out and explaining themselves to the American public, a process that is ongoing.

The transgender movement has been visible for a far shorter period of time, and presents a far more conceptually challenging predicament to society, than that posed by homosexuality. And yet many of its most vocal advocates expect Americans to accept unhesitatingly its claims, yesterday, and deems those who do not Nazis. Rewriting the history of Stonewall as a primarily transgender event is to avoid all the hard work required of any successful social movement.

Gay people have been lied about for millennia—by organized religion, by the medical establishment, by the media, by governments. Much of our history remains in the closet, hidden by generations of enforced secrecy and private shame. That this latest bit of deceit comes from another constituent in the LGBT acronym doesn’t make it any more acceptable. “If people start telling stories not as they were but as they would like them to be, that procedure can be used by anybody for any purpose,” Robert Bryan, the Stonewall veteran, told the Times—words that those who perpetually bemoan our truthfully challenged president would be especially well advised to heed.

What might have been a laudable effort to highlight the role of transgender people alongside gay people in a major historical event has been corrupted by an effort to expunge gay people, and gay men in particular, from that story. After the AIDS epidemic nearly destroyed a generation of gay men, the stealing of Stonewall amounts to a second erasure.

James Kirchick (tabletmag.com)

ΤΟ ΜΗΧΑΝΗΜΑ ΠΟΥ "ΕΝΤΟΠΙΖΕ" ΤΟΥΣ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΥΣ ΣΤΟΝ ΚΑΝΑΔΑ

Ο 20ος αιώνας ήταν μία δύσκολη περίοδος για τους ομοφυλόφιλους σε όλο τον κόσμο. 

Ακόμα και στα πιο προηγμένα κράτη της δύσης, οι ομοφυλόφιλοι βρίσκονταν στο περιθώριο, υφίσταντο διώξεις και αναγκάζονταν να κρατούν την προσωπική τους ζωή στην αφάνεια. 

Ο ρατσισμός εις βάρος τους δεν ήταν μόνο κοινωνικός αλλά και θεσμικός. 

Στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, η Καναδική Βασιλική Χωροφυλακή ανέλαβε να φέρει εις πέρας ένα αλλόκοτο σχέδιο/ Wikimedia Commons Στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, η Καναδική Βασιλική Χωροφυλακή ανέλαβε να φέρει εις πέρας ένα αλλόκοτο σχέδιο. Σκοπός ήταν ο αποκλεισμός όλων των γκέι που εργάζονταν στις δημόσιες υπηρεσίες, τα ένοπλα σώματα και το στρατό. Οι άνθρωποι που αρέσκονταν σε άτομα του ίδιου φύλου θεωρούνταν επικίνδυνοι για την κρατική ασφάλεια λόγω του ότι θεωρητικά ήταν εύκολα θύματα εκβιασμού. Το σκεπτικό ήταν ότι οι Ρώσοι πράκτορες, με την απειλή της αποκάλυψης της κρυφής τους ερωτικής ζωής, μπορούσαν να αποσπάσουν από αυτούς πληροφορίες, έγγραφα και κρατικά μυστικά. 

Έτσι, με τη χρηματοδότηση της καναδικής κυβέρνησης, επιστρατεύτηκε ένας Καναδός καθηγητής ψυχολογίας ονόματι Φρανκ Ρόμπερτ Γουέικ, ο οποίος ήταν διατεθειμένος να διενεργήσει μία μεγάλη έρευνα για τον σκοπό αυτό. Η έρευνα έγινε στην Αμερική και διήρκησε ένα χρόνο. Όταν ο Γουέικ επέστρεψε, το σχέδιο ήταν έτοιμο να τεθεί σε εφαρμογή. 

Ο δρ. Ρόμπερτ Γουέικ είχε δημιουργήσει ένα περίεργο μηχάνημα που έμεινε γνωστό με την ονομασία «φρουτομηχανή» (“fruit machine”). Οπτικά έμοιαζε με καρέκλα οδοντιατρείου. Βέβαια, μπροστά της αντί για τα συνηθισμένα σύνεργα του γιατρού, βρισκόταν στερεωμένη μία κάμερα. Η διαδικασία ήταν απλή. 

Οι εξεταζόμενοι καθισμένοι στην καρέκλα καλούνταν να ξεφυλλίσουν μια σειρά από φωτογραφίες. Αυτές απεικόνιζαν κυρίως ημίγυμνους άντρες και γυναίκες σε τολμηρές πόζες. Εν τω μεταξύ, η κάμερα μπροστά τους κατέγραφε τις αντιδράσεις του προσώπου τους. Σύμφωνα με τον Καναδό επιστήμονα, η διαστολή των κορών του ματιού στην όψη ατόμων του ίδιου φύλου αποτελούσε ξεκάθαρη ένδειξη της ομοφυλοφιλίας του εξεταζόμενου και σήμαινε την αποτυχία του στο τεστ.

Σύμφωνα με τον Γουέικ, η διαστολή των κορών του ματιού στην όψη ατόμων του ίδιου φύλου αποτελούσε ξεκάθαρη ένδειξη της ομοφυλοφιλίας του εξεταζόμενου και σήμαινε την αποτυχία του στο τεστ

Φυσικά, με τα σημερινά δεδομένα, η μέθοδος αυτή φαντάζει πλήρως αντιεπιστημονική. Αν και η σεξουαλική επιθυμία, όπως και ο έρωτας, πράγματι συνδέονται με τη διαστολή των κορών, αποτελούν δευτερεύουσες αιτίες αυτής της αντανακλαστικής αντίδρασης. Η απότομη αλλαγή της φωτεινότητας, η εναλλαγή μεταξύ σκούρων και ανοιχτών χρωμάτων και γενικά το φως είναι ο κύριος παράγοντας που επηρεάζει το μέγεθος της κόρης του ματιού. 

Παρόλα αυτά, η χρήση της μεθόδου αυτής κατά τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 στοίχισε τη δουλειά σε εκατοντάδες Καναδούς πολίτες. Όσοι υποβάλλονταν στην εξέταση, δεν γνώριζαν εκ των προτέρων περί τίνος επρόκειτο. Οι υπεύθυνοι τους έλεγαν ότι ήταν ένα ψυχολογικό τεστ ρουτίνας που θα μετρούσε το άγχος τους. 

Σταδιακά, η καναδική κυβέρνηση συνειδητοποίησε την αναποτελεσματικότητα του τεστ και απέσυρε τη χρηματοδότηση του. Ωστόσο, η τακτική απομάκρυνσης των ομοφυλόφιλων από καίρια πόστα δημόσιας διοίκησης και άμυνας δεν άλλαξε. Απλώς, η τεχνολογική πρόοδος είχε φέρει στο προσκήνιο μια πιο εξελιγμένη μέθοδο εντοπισμού των γκέι. Μετά την κατάργηση της «φρουτομηχανής», εμφανίστηκε ο «πληθυσμογράφος πέους». 

Παρόμοια πατέντα που χρησιμοποιούταν την ίδια περίοδο στην Αμερική. Η αυθεντική «φρουτομηχανή» δε διασώζεται
Όπως μαρτυρά η ονομασία, επρόκειτο για ένα μηχάνημα που συνδεόταν στα ανδρικά γεννητικά όργανα. Η φιλοσοφία ήταν παρόμοια με εκείνη της «φρουτομηχανής». Το ειδικό εργαλείο μετρούσε τη συσσώρευση του αίματος στο ανδρικό μόριο την ώρα που μπροστά από τα μάτια του εξεταζόμενου περνούσαν πορνογραφικές εικόνες. 

Η μέθοδος της πληθυσμογραφίας θεωρήθηκε πολύ πιο αξιόπιστη. Είναι χαρακτηριστικό ότι χρήση της γίνεται μέχρι και σήμερα, αλλά όχι για να εντοπιστούν οι ομοφυλόφιλοι. Στην ιατρική, το μηχάνημα είναι ιδιαίτερα βοηθητικό καθώς εντοπίζει και θέτει σε λειτουργία το νευρικό σύστημα στο συγκεκριμένο σημείο. 

Παράλληλα, εκτενής είναι η χρήση τους και στον ποινικό και δικαστικό κλάδο. Η πληθυσμογραφία συναντάται πολύ συχνά σε ανακρίσεις παιδόφιλων και βιαστών. Η καταγραφή των αντιδράσεών τους όταν έρχονται σε επαφή με συγκεκριμένες εικόνες και ήχους σε πολλές χώρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία στο δικαστήριο και να συμβάλουν στην καταδίκη των εγκληματιών....  (mixanitouxronou.gr/)

ΜΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΣΑΓΙΩΡ

Καλεσμένος στην εκπομπή The 2Night Show βρέθηκε το βράδυ της Πέμπτης, ο γνωστός χορευτής της δεκαετίας του ’60 Τάκης Σαγιώρ όπου μεταξύ άλλων, αποκάλυψε και ένα άγνωστο μέχρι τώρα περιστατικό με τη Ρένα Βλαχοπούλου, ενώ μίλησε και για τη σχέση του με την Μαίρη Λίντα. 

Ο Τάκης Σαγιώρ μίλησε στον Γρηγόρη Αρναούτογλου, για την πολυτάραχη ζωή του, τον αυστηρό του πατέρα, τη φυγή από το πατρικό του σε ηλικία 15 ετών, την ομοφυλοφιλία, τον κοινωνικό ρατσισμό και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην καριέρα του ως χορευτής. Παραδέχτηκε πως υπήρξαν άνθρωποι του θεάματος που του έκαναν ζημιά, αποκαλύπτοντας τους λόγους που η Ρένα Βλαχοπούλου του ζήτησε συγγνώμη λίγο πριν πεθάνει. 

Η αποκάλυψη για την Ρένα Βλαχοπούλου«Είμαι στο Θέατρο Ακροπόλ. Στο καμαρίνι της Ρένας Βλαχοπούλου και έπαιζαν χαρτιά εκείνη, ο Γιάννης Φλερύ, η Ρένα Ντορ και η Σπεράντζα Βρανά. Τότε, μια μάνα στο Αιγάλεω έσφαξε τον γιο της επειδή ήταν gay. Το συζητούσαν. Η Σπεράντζα Βρανά είπε: ‘Τραγικό!’. Η Ρένα Βλαχοπούλου είπε: «Καλά του ‘κανε, θα ‘κανα και εγώ το ίδιο!’. Ήταν η βραδιά που τσακώθηκε με τον Φλερύ που της είπε: ‘Είσαι μια επαρχιώτισσα!’. 

Μετά δεν ξανασυνεργάστηκαν», αποκάλυψε χαρακτηριστικά ο Τάκης Σαγιώρ. Μπορεί, όπως είπε, η ίδια να τον βοήθησε στην αρχή της καριέρας του, αλλά στη συνέχεια έσπευσε να πει ότι στη συνέχεια του έκανε ζημιά και, μάλιστα, μετά από πολλά χρόνια του ζήτησε συγγνώμη. (zox.gr, 4/5/2019)

ΟΤΑΝ ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΟΛΗΣ ΓΕΝΕΙΣ ΠΟΤΕ ΜΗΝ ΣΤΕΙΛΕΙΣ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΣΕ ΑΝΤΡΑ ΘΗΛΥΚΟ

Ο ΓΙΟΧΑΝ ΓΙΟΑΧΙΜ ΒΙΝΚΕΛΜΑΝ ΣΤΟ ΒΑΤΙΚΑΝΟ - 1

Ο Γιόχαν Γιοάχιμ Βίνκελμαν, (γερμ. Johann Joachim Winckelmann 9 Δεκεμβρίου 1717 - 8 Ιουνίου 1768) ήταν Γερμανός θεολόγος, βιβλιοθηκάριος (από το 1748 έως το 1754, στην περίφημη βιβλιοθήκη του κόμητα Heinrich von Bünau στο Nothnitz, κοντά στη Δρέσδη) και επιφανής αρχαιογνώστης. 

Γεννήθηκε το 1717 στην πόλη Στένταλ (Stendal) του Μαγδεμβούργου, στη βόρεια Γερμανία (τότε Πρωσία), από πατέρα τσαγκάρη και μάνα υφάντρα. Στην ιστορία της αρχαιολογίας θεωρείται πατέρας της κλασικής αρχαιολογίας ως ανεξάρτητης επιστήμης, δεδομένου ότι με τις απόψεις του για την τεχνοτροπική εξέλιξη της αρχαιοελληνικής τέχνης, την αυτονόμησε από τα δεσμά των φιλολογικών πηγών. Το 1755 ο Βίνκελμαν κυκλοφόρησε το πρώτο σύγγραμμά του με τον ενδεικτικό τίτλο Σκέψεις για τη μίμηση των ελληνικών έργων στη ζωγραφική και τη γλυπτική (Gedanken über die Nachahmung der griechischen Werke in der Malerei und Bildhauerkunst). Εδώ εξέφρασε για πρώτη φορά τις απόψεις του για την ανωτερότητα της αρχαίας ελληνικής τέχνης και προέτρεψε τους καλλιτέχνες να διδαχθούν από αυτή και να τη μιμηθούν. Η μίμηση, όμως, δεν έπρεπε να είναι μηχανική αλλά δημιουργική, ώστε να αποφέρει ουσιαστικούς καρπούς. Παροιμιώδης έμεινε η φράση του για την «ευγενική απλότητα και το ήρεμο μεγαλείο» («edle Einfalt und stille Größe») των έργων τέχνης της κλασικής αρχαιότητας. Την ίδια άποψη εξέφρασε και στο Δοκίμιο για την ικανότητα αντίληψης του ωραίου στην τέχνη, το 1763. Θεωρείται ότι τα δύο έργα επηρέασαν τις αισθητικές αντιλήψεις του ύστερου Διαφωτισμού και τον κλασικισμού στην Ευρώπη. 

Για την ιστορία της Αρχαιολογίας, όμως, μεγαλύτερη αξία έχει η συνθετική μελέτη του για την Ιστορία της τέχνης της Αρχαιότητας (Geschichte der Kunst des Alterthums), ώριμο έργο που εκδόθηκε το 1764 στη Δρέσδη. Εδώ ταξινόμησε την τεχνοτροπική (στυλιστική) εξέλιξη των αρχαίων έργων τέχνης, διακρίνοντας: 

- το «αρχαίο» ή «αρχαϊκό» ύφος, που χαρακτηρίζει την τέχνη μέχρι τα χρόνια των Περσικών Πολέμων (7ος-6ος αι. π.Χ.) 

- το «υψηλό» ή «μεγαλοπρεπές» ύφος, που εκφράζει την καλλιτεχνική ολοκλήρωση της κλασικής τέχνης του 5ου αι. π.Χ. με κορυφαίο της εκπρόσωπο τον Φειδία. 

- το «ωραίο» ύφος, του 4ου αι. π.Χ. με έμφαση στο έργο του Πραξιτέλη. Ως ιδιαίτερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη των τεχνών στη διάρκεια του 5ου και του 4ου αι. αναφέρονται ρητά το ιδανικό κλίμα καθώς και οι συνθήκες ευημερίας και πολιτικής ελευθερίας. 

- το ύφος «της μίμησης» και «της παρακμής» της τέχνης, η οριστική κατάρρευση της οποίας επήλθε με τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Ελλάδας. 

Η ουσία της προσφοράς του Βίνκελμαν στην κλασική αρχαιολογική επιστήμη βρίσκεται στο ότι εισήγαγε τις έννοιες της τεχνοτροπίας (ύφους) και της καλλιτεχνικής εξέλιξης στη μελέτη των έργων τέχνης. Έτσι, πρόσφερε στην αρχαιολογική έρευνα ένα πολύτιμο εργαλείο για να προχωρήσει στη συνολική θεώρηση των αρχαίων δημιουργιών και κατ' επέκταση του αρχαίου πολιτισμού. Διατυπώνοντας το εξελικτικό σχήμα «γένεση, ανάπτυξη, ακμή και παρακμή» για την τεχνοτροπική ανάλυση και ταξινόμηση της αρχαίας ελληνικής τέχνης, πρόσφερε ένα γενικότερο ταξινομητικό σχήμα για την ιστορία της αρχαίας τέχνης γενικότερα. Οι αισθητικές του αναλύσεις και εκτιμήσεις στηρίχθηκαν σε έργα της μνημειακής γλυπτικής και φυσικά σε αντίγραφα των κλασικών πρωτοτύπων του 4ου αι. π.Χ., όπως ο Απόλλων του Belvedere ή πρωτότυπα της ελληνιστικής περιόδου, όπως το σύμπλεγμα του Λαοκόοντα και των γιων του. 

Οι αντιλήψεις του θεωρείται ότι επηρέασαν τους σύγχρονους και μεταγενέστερους σπουδαστές της αρχαίας ελληνικής τέχνης κυρίως στη Γερμανία αλλά και στα κείμενα πολλών μεγάλων πνευματικών μορφών του 19ου αιώνα, όπως ο Γκαίτε, ο Σίλλερ και ο Μπάυρον. Ο απόηχος των θεωριών του έφθασε μέχρι την πολιτική επικαιρότητα της εποχής του. Έτσι οι απόψεις του για τον καθοριστικό ρόλο που έπαιξε το δημοκρατικό πολίτευμα των πόλεων-κρατών στην ανάπτυξη, της αρχαίας ελληνικής τέχνης βρήκαν ευνοϊκό έδαφος στην ιδεολογία της Γαλλικής Επανάστασης αρχικά και αργότερα ανάμεσα στους οπαδούς του Ναπολέοντα. 

Δολοφονήθηκε σε ένα ξενοδοχείο της Τεργέστης από τον Φραντσέσκο Αρκάντζελι (έναν άνθρωπο του υποκόσμου, τον οποίο είχε «γνωρίσει» στο λιμάνι της πόλης τις πρώτες ημέρες της άφιξής του στην Τεργέστη, με πιθανότατο κίνητρο τη ληστεία) τον Ιούνιο του 1768 και ετάφη στην αυλή του καθεδρικού ναού του Σαν Τζιούστο. (el.wikipedia.org/wiki)

HIV-AIDS. ΑΓΝΩΣΤΟΣ Ο "ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΗΔΕΝ"

Hταν 5 Ιουνίου του 1981 όταν ένα ιατρικό άρθρο σε εβδομαδιαίο newsletter του αμερικανικού ΚΕΕΛΠΝΟ (Centers for Disease Control and Prevention – CDC), προκαλεί πρωτόγνωρη αμηχανία στην Επιστήμη και παράλληλα μέγιστη αναστάτωση στην κοινότητα των gay.

Το δημοσίευμα αναφέρεται στους θανάτους 5 ομοφυλόφιλων αντρών στο Λος Άντζελες, από μια «μορφή πνευμονίας», σε διάστημα 5 μηνών. Τα συμπτώματα ήταν εντελώς ασυνήθιστα. Οι θεράποντες γιατροί είχαν δώσει αυτή την ερμηνεία, διότι ουσιαστικά δεν γνώριζαν τα ακριβή αίτια των θανάτων. Είχαν προηγηθεί και ακολούθησαν ανάλογα κρούσματα σε Σαν Φρανσίσκο και Νέα Υόρκη, κατά βάση, που επίσης συνδέθηκαν με ομοφυλοφιλική δραστηριότητα.

Αρχικά, οι επιστήμονες υπέθεταν ότι ευθύνονταν τα ψυχαγωγικά ναρκωτικά της εποχής. Γρήγορα όμως έγινε αντιληπτό ότι επρόκειτο για κάτι πολύ χειρότερο: ένα μολυσματικό ιό.

Καθώς τα νέα για μια «μυστηριώδη ασθένεια» άρχισαν να διαδίδονται στα αστικά κέντρα των ΗΠΑ, η ανησυχία στην κοινή γνώμη άρχισε να αγγίζει σιγά-σιγά τα όρια του πανικού. Οι επιστήμονες έπρεπε να βρουν τι συμβαίνει. Και να το κάνουν όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Στα τέλη του 1981 οι ερευνητές του CDC πέρασαν από συνέντευξη δεκάδες νεαρούς άντρες του Λος Άντζελες που είχαν συμπτώματα ανάλογα με ανθρώπους που είχαν χάσει τη ζωή τους, χωρίς καταγεγγραμένη αιτία.

Ήλπιζαν ότι έτσι θα έβρισκαν την πηγή του «κακού». Ρωτώντας τους για τα σεξουαλικά ήθη και τις ερωτικές ιστορίες τους, ένα όνομα ερχόταν και επανερχόταν διαρκώς στις διηγήσεις: Γκαετάν Ντιγκά.

Επρόκειτο για έναν Καναδό ομοφυλόφιλο αεροσυνοδό της δεκαετίας του ‘70 και του ’80, με αχαλίνωτη σεξουαλική όρεξη.

Στα ταξίδια του ανά τον κόσμο ο Ντιγκά είχε πλαγιάσει με χιλιάδες άντρες και οι ερευνητές υπέθεσαν ότι αυτός θα μπορούσε να είχε μεταδώσει τον ιό στη Βόρεια Αμερική, πιθανόν και στον υπόλοιπο πλανήτη.

Δεν ήταν φυσικά τότε ακόμη γνωστό ότι η νόσος, που μετέπειτα ονομάστηκε AIDS, είχε τόπο καταγωγής την πόλη Κινσάσα, πρωτεύουσα της σημερινής Δημοκρατίας του Κονγκό και πρωτοεμφανίστηκε κάποια στιγμή γύρω στα 1920, ύστερα από επαφή ανθρώπου με μολυσμένο αίμα πιθήκου!

Όπως δημοσίευσε σύντομα και ο Τύπος, τουλάχιστον 8 από τις πρώτες 19 καταγεγραμμένες περιπτώσεις HIV του Λος Άντζελες είχαν συνάψει ερωτικές σχέσεις με τον Καναδό. Τον χαρακτήρισαν άρον-άρον «Ασθενή Μηδέν» (Patient Zero) -ως τον άνθρωπο δήθεν από τον οποίο ξεκίνησε η πανδημία- και κατασυκοφαντήθηκε από τα Media για την «απερίσκεπτη» έως και «κακόβουλη» ερωτική συμπεριφορά του

Στην πραγματικότητα, ο Ντιγκά στιγματίστηκε και «δαιμονοποιήθηκε» όσο κανένας άλλος ασθενής στην ιστορία, λόγω της μεγάλης προθυμίας του να βοηθήσει τους επιστήμονες για την κατανόηση του ιού. Έδωσε πληθώρα ονομάτων ανδρών με τους οποίους είχε σεξουαλικές επαφές, συγκεκριμένα κατονόμασε 72 από τους περίπου 750 συντρόφους που είχε μόνο την τελευταία τριετία της ζωής του.

Ο ίδιος πέθανε το 1984, στα 31 του, από επιπλοκές του AIDS, θα έπρεπε να περιμένει ωστόσο ως το 2016 για να απαλλαχθεί από το στίγμα του ανθρώπου που κόλλησε την ανθρωπότητα με τον φρικτό ιό.

Μια επιστημονική έρευνα που διενεργήθηκε τότε έδειξε ότι ο Ντιγκά δεν ήταν παρά απλώς ένας από τους χιλιάδες ασθενείς που μολύνθηκαν με τον ιό HIV στη δεκαετία του ‘70.

Το AIDS αναγνωρίσθηκε ως ασθένεια το 1981, μετά από ενδελεχή μελέτη αυτών των ασυνήθιστων συμπτωμάτων που είχαν εμφανιστεί κυρίως σε ομοφυλόφιλους. Η νέα εκείνη μελέτη έδειξε ότι η Νέα Υόρκη έπαιξε καταλυτικό ρόλο ως το επίκεντρο για την εξάπλωση της νόσου.

Οι ερευνητές είχαν απομονώσει και αναλύσει το γενετικό υλικό του ιού HIV, από 2.000 δείγματα αποθηκευμένου αίματος, συμπεριλαμβανομένου και του Ντιγκά. Τα δείγματα άνηκαν σε ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους άνδρες, οι οποίοι το 1978 και το 1979 συμμετείχαν σε μελέτες για την ηπατίτιδα Β.

Όπως έδειξε η χρονολόγηση των δειγμάτων, ο ιός του Ντιγκά ήταν πολύ μεταγενέστερος και επομένως ήταν αδύνατον να εισήγαγε αυτός τον ιό στις ΗΠΑ.

Βάσει της έρευνας μάλιστα, η πιο πιθανή χρονολογία για την εμφάνιση της θανατηφόρας ασθένειας στις ΗΠΑ θεωρήθηκε το 1970 ή το 1971, δηλαδή μια δεκαετία προτού γίνει αντιληπτή.

Ο μύθος του «Ασθενή Μηδέν» εξαπλώθηκε από έναν δημοσιογράφο – ομοφυλόφιλος και αυτός – τον Ράντι Σιλτς, που αποφάσισε να ερευνήσει την υπόθεση και το 1987 εξέδωσε το σχετικό best-seller βιβλίο με τίτλο: «And the Band Played On».

Εκεί καταμαρτυρεί ότι άκουσε κάποια στιγμή τους ερευνητές του CDC να αναφέρονται στον Ντιγκά «ως Ασθενή Μηδέν», ομολογώντας παράλληλα τη σκέψη του ότι επρόκειτο για έναν «πιασάρικο τίτλο», σε αντίθεση με τις κωδικές ονομασίες άλλων ασθενών, όπως «LA3» ή «NY15».

«Ο Γκαετάν Ντιγκά είναι ένας από τους πιο στιγματισμένους ασθενείς της Ιστορίας και ένας από μια μακρά σειρά ατόμων και ομάδων που κακολογήθηκαν με την πεποίθηση πως πυροδότησαν κάπως επιδημίες με κακόβουλο σκοπό. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ιστορικές ενδείξεις υποδείκνυαν την πλάνη του ασθενούς μηδέν για δεκαετίες», έχει πει ο καθηγητής Ρίτσαρντ ΜακΚέι, ερευνητής του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ.

Ο επικεφαλής της σχετικής έρευνας του 2016, Μάικλ Γουορομπέι, γνώριζε εκ των προτέρων ότι επίσημη ετυμηγορία της επιστήμης για τον Ντιγκά θα ήταν… «αθώος».

«Κανείς δεν θα έπρεπε να θεωρηθεί υπεύθυνος για την εξάπλωση ενός ιού για τον οποίο κανείς δεν ήξερε. Παραμένει ανοιχτό το ζήτημα πώς ο ιός εξαπλώθηκε από την Καραϊβική στις ΗΠΑ».

Το στέλεχος του ιού HIV εκτιμάται ότι πέρασε στις ΗΠΑ από τη Καραϊβική, όπου εντοπίζεται για πρώτη φορά γύρω στο 1967. Είχε διαγράψει ήδη μια πορεία περίπου μισού αιώνα στην Αφρική, απ’ όπου πιστεύεται ότι μεταφέρθηκε στην Αϊτή, στα μέσα της δεκαετίας του 60’.

Ο τρόπος με τον οποίο έφτασε στις ΗΠΑ δεν έχει ακόμα απαντηθεί. Είναι πιθανό να εξαπλώθηκε ο ιός είτε από έναν άνθρωπο είτε από προϊόντα του αίματος που προορίζονταν ιατρική χρήση.

Αν ισχύει το πρώτο σενάριο, υπήρξε όντως «Patient Zero». Πολλά όμως χρόνια πριν από τον Γκαετάν Ντιγκά… (makeleio.gr, 25/2/2019)